ECB verhoogt vandaag waarschijnlijk voor het eerst sinds 2023 de rente

De Europese Centrale Bank (ECB) staat op het punt de rente voor het eerst sinds 2023 te verhogen. Volgens economen kan de centrale bank de oplopende inflatie, die mede wordt aangewakkerd door de aanhoudende oorlog met Iran en de hoge energieprijzen, niet langer negeren. Het rentebesluit wordt vanmiddag om 14.15 uur bekendgemaakt. ECB-president Christine Lagarde geeft een half uur later een toelichting.

Nu het conflict al meer dan drie maanden voortduurt en de olieprijzen hardnekkig hoog blijven, rekenen economen in een peiling van Bloomberg op een renteverhoging van 0,25 procentpunt. Daarmee zou de depositorente uitkomen op 2,25 procent. Als de ECB inderdaad tot een verhoging besluit, is zij de eerste grote centrale bank die de rente verhoogt als directe reactie op de economische gevolgen van het conflict.

Niet langer afwachten

Net als hun collega’s in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben de beleidsmakers in de eurozone lang de kat uit de boom gekeken, in de hoop dat de inflatiegolf van voorbijgaande aard zou zijn. Maar nu de vredesonderhandelingen nauwelijks vorderen en er tekenen zijn dat ook de prijzen buiten energie oplopen, groeit de verwachting dat de ECB dit jaar meer dan één keer zal moeten verkrappen.

De inflatie kwam in mei uit op 3,2 procent, en de nieuwe kwartaalramingen wijzen er waarschijnlijk op dat die verder versnelt. Analisten rekenen op stevige opwaartse bijstellingen voor dit jaar en volgend jaar, en ook voor de onderliggende prijsdruk die de bank nauwlettend volgt.

Een lastige evenwichtsoefening

Daar staat tegenover dat de toch al magere economische groei verder lijkt weg te zakken. Enquêtes wezen in mei op een terugval van de bedrijvigheid, wat de vraag oproept hoe ver de rente kan worden verhoogd zonder een recessie uit te lokken.

“De ECB worstelt duidelijk met die afweging, tegenover de realiteit dat de inflatie oploopt”, zei Emma Moriarty van CG Asset Management tegen Bloomberg Television. “De crisis in het Midden-Oosten en de gevolgen voor de energiemarkten lijken nu iets van veel langere duur dan iets waar ze doorheen kunnen kijken.”

Lagarde zal die balanceeract tijdens haar persconferentie moeten toelichten. Beleggers verwachten dat de ECB na vandaag dit jaar nog minstens één keer verhoogt, waarmee de rente naar de bovenkant zou komen van wat als een neutraal niveau voor de economie wordt gezien.

ECB houdt kaarten tegen de borst

Hoewel de renteverhoging van vandaag breed werd voorbereid, blijft het onduidelijk hoe het beleid daarna verdergaat. Zelfs de meer terughoudende leden van de ECB lijken zich achter deze stap te scharen. De Litouwse centrale bankier Gediminas Šimkus was een van de weinigen die zich uitsprak over de periode daarna. Volgens hem is een nieuwe renteverhoging later dit jaar “waarschijnlijker dan niet”.

Toch wordt niet verwacht dat ECB-president Christine Lagarde veel duidelijkheid zal geven over het vervolg. Waarschijnlijk zal zij opnieuw benadrukken dat toekomstige besluiten afhangen van economische data en inflatieontwikkelingen. Tegelijk zal ze willen voorkomen dat de indruk ontstaat dat de inflatiestrijd al gewonnen is. Daarom ligt het voor de hand dat Lagarde een voorzichtige en waakzame toon aanslaat.

Nieuwe ramingen en nieuwe gezichten

De nieuwe projecties bevatten waarschijnlijk forse bijstellingen. Analisten verwachten dat de ECB de inflatieverwachting voor 2026 en 2027 omhoog schroeft, terwijl ze de groeiramingen juist verlaagt. Dat komt deels door de olieprijzen, die nu naar verwachting langer hoog blijven dan toen de oorlog met Iran uitbrak.

De krimp van 0,2 procent in het eerste kwartaal viel veel slechter uit dan de ECB in maart had geschat, al kwam dat cijfer pas op 5 juni binnen, mogelijk te laat om in de nieuwe ramingen te worden meegenomen. Net als de vorige keer kan de ECB ook alternatieve scenario’s presenteren voor het geval de energiekosten hoger uitvallen dan in het basisscenario.

Lagarde houdt haar persconferentie bovendien met een nieuwe tweede man. De Kroaat Boris Vujcic werd deze maand vicepresident van de ECB en nam het stokje over van Luis de Guindos. Ook traden er nieuwkomers toe tot de raad van bestuur, onder wie de nieuwe Franse centralebankpresident Emmanuel Moulin.

Of de ECB vandaag inderdaad verhoogt, en vooral welke toon Lagarde aanslaat over de komende maanden, wordt vanmiddag duidelijk. Voor de markten, die deze week al nerveus zijn door de inflatiezorgen, de oorlog met Iran en de druk op de techaandelen, kan het een bepalend moment worden.