Kabinet-Jetten geeft zichzelf nog één week voor belastingplan, JA21 haakt af

Beleggers wachten op duidelijkheid over box 3, maar het belastingplan waar die in staat, kwam gisteravond verder in de knel. JA21 haakte af om asielopvang, en het kabinet-Jetten geeft zichzelf nog één week.

Zonder eigen meerderheid heeft de coalitie de oppositie hard nodig. Hoe de nieuwe box 3 betaald moet worden, is ondertussen nog altijd onduidelijk.

JA21 botst op asieldwang

JA21-leider Joost Eerdmans eiste in ruil voor steun harde toezeggingen dat gemeenten niet gedwongen worden om asielzoekers op te vangen. Die dwang staat in de spreidingswet, die de opvang eerlijker over gemeenten moet verdelen.

Premier Rob Jetten en asielminister Bart van den Brink (CDA) gingen daar niet in mee. Eerdmans noemt het kabinet onwrikbaar: “Er is met JA21 te werken als zij bewegen op het punt van asieldwang. Doen ze dat niet, dan moet het over links.”

Politiek verslaggever Leendert Beekman van BNR twijfelt aan de eis. Zonder dwang kan een minister gemeenten alleen vriendelijk om opvang vragen, en dan dreigen volgens hem weer noodoplossingen als cruiseschepen die miljarden kosten.

Box 3 mist nog €20 miljard

Voor beleggers draait het om box 3, de belasting op sparen en beleggen. Het oude stelsel sneuvelde in 2021 bij de Hoge Raad, omdat het rekende met een verzonnen rendement in plaats van wat je echt verdiende.

De opvolger ligt al bij de Eerste Kamer. Die wet belast vanaf 2028 elk jaar ook koerswinst die alleen op papier staat, en dat leidde tot zoveel onrust dat de senaat de stemming in de wacht zette.

Het kabinet wil daarom zo snel mogelijk naar een vermogenswinstbelasting: je betaalt pas als je verkoopt en de winst echt binnen is. Dat regelt het via een novelle, een wijziging op de wet die er al ligt, zodat het niet opnieuw hoeft te beginnen.

Niet elke belegger stapt in 2028 over. Voor crypto, fysiek goud en zilver en vreemde valuta blijft tot minstens 2030 de jaarlijkse heffing over papieren winst gelden.

Wie hetzelfde bezit via een beursproduct koopt, valt wel direct onder de nieuwe regels. Een bitcoin op een exchange wordt zo anders belast dan een fonds dat de bitcoin koers volgt.

Volgens Mauro Halve, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Cryptodienstverleners (NVC) is een verkoopgolf ”zeer waarschijnlijk, aangezien de meerderheid van de cryptohouders niet belast wil worden op ongerealiseerde vermogenswinsten uit een bezit dat sterk schommelt”.

Een Kamermeerderheid steunt het belastingplan, maar die heeft een prijs. Omdat beleggers pas bij verkoop afrekenen, komt het belastinggeld jaren later binnen. Zo ontstaat eenmalig een gat van zo’n 20 miljard euro, omgerekend ruim 1.100 euro per inwoner.

Hoe dat gat dicht moet, is nog onduidelijk. Begin oktober wilde het kabinet het heffingsvrij vermogen, het bedrag waarover je geen box 3 betaalt, bijna halveren, maar de Kamer veegde dat plan meteen van tafel.

Ook zwaardere belasting op schenkingen op papier ligt lastig. Ouders schenken dan geld dat alleen op papier bestaat, zodat hun kinderen later minder erfbelasting betalen. Een Kamermeerderheid wil dat aanpakken, maar de VVD ligt dwars.

Belastingplan hangt aan zijden draadje

Staatssecretaris Eelco Eerenberg (D66) belooft uiterlijk maandag 2 november een aangepast belastingplan met een nieuwe dekking. De coalitie zou het daarover eens zijn, al spreken bronnen elkaar tegen over hoe ver het plan is.

Vanavond schuiven Pro, Volt, BBB en 50Plus aan bij Jetten en minister van Financiën Eelco Heinen, morgen volgt de ChristenUnie. Ook BBB stelt een harde eis: eerst forse aanpassingen aan de stikstofplannen.

Volgens Beekman wil vooral de VVD voorkomen dat het kabinet alleen op links leunt. “Daarom is minimaal één duidelijke rechtse partij nodig die het kabinet steunt, zodat ze in de beeldvorming kunnen volhouden dat het geen onderonsje met links is.”

De stemming staat gepland voor 12 november. Komt het nieuwe voorstel pas op 2 november, dan heeft de Kamer amper tien dagen om het te beoordelen.

Stemt de Kamer het belastingplan weg, dan verdwijnt volgens het kabinet ook de verlenging van de lagere accijns op benzine en diesel tot eind 2027.