MiCAR verandert crypto in Europa voorgoed: wat betekent de nieuwe wet voor jouw Bitcoin?

Bitcoin (BTC)-bezitters in Europa krijgen te maken met een compleet nieuw speelveld. Met de invoering van MiCAR, de nieuwe Europese cryptowetgeving, komt er voor het eerst één uniforme set regels voor de hele Europese Unie. Waar cryptobedrijven jarenlang opereerden onder nationale regels die sterk verschilden per land, moeten aanbieders vanaf nu voldoen aan strikte Europese eisen.

Voor veel beleggers roept dat vragen op. Wordt Bitcoin veiliger? Kan een beurs je tegoeden nog bevriezen? En wat gebeurt er als een cryptobedrijf failliet gaat? De nieuwe regels veranderen namelijk niet alleen hoe bedrijven werken, maar ook welke bescherming gebruikers krijgen.

Wat is MiCAR precies?

MiCAR staat voor Markets in Crypto-Assets Regulation. Het is de eerste uitgebreide Europese wet die speciaal is ontworpen voor crypto-activa en cryptobedrijven.

Voor de invoering van MiCAR bestond er een lappendeken aan regels. Een cryptobedrijf in Nederland viel onder andere eisen dan een aanbieder in Spanje of Duitsland. Hierdoor konden consumenten afhankelijk van hun platform verschillende niveaus van bescherming krijgen.

De Europese Unie wilde daar verandering in brengen. Met MiCAR ontstaat één regelboek voor alle lidstaten. Een cryptobedrijf dat in Nederland een vergunning krijgt, kan dankzij het zogenoemde “passporting” zijn diensten ook aanbieden in andere landen binnen de Europese Economische Ruimte zonder overal opnieuw een vergunning aan te vragen.

Bitcoin valt binnen MiCAR in de categorie “overige crypto-assets”. Stablecoins zoals USDT en USDC vallen onder een apart deel van de wetgeving en krijgen aanvullende regels.

MiCA of MiCAR: wat is het verschil?

De termen MiCA en MiCAR worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een klein verschil. MiCA staat voor Markets in Crypto-Assets en verwijst naar het Europese wetgevingspakket zelf. MiCAR staat voor Markets in Crypto-Assets Regulation en is de officiële naam van de verordening die uiteindelijk is aangenomen door de Europese Unie. In de praktijk bedoelen beleidsmakers, bedrijven en media meestal hetzelfde wanneer ze over MiCA of MiCAR spreken. MiCA wordt vooral gebruikt als afkorting van het regelgevingskader, terwijl MiCAR de juridische benaming is van de wet die in alle EU-lidstaten rechtstreeks van toepassing is. Daarom zie je in nieuwsberichten vaak beide termen naast elkaar terugkomen.

Waarom Europa ingreep

De afgelopen jaren werd de cryptosector getroffen door meerdere grote faillissementen. Denk aan FTX, Celsius en BlockFi. Miljoenen klanten kwamen erachter dat hun tegoeden niet altijd zo veilig waren als ze dachten.

Veel van deze problemen ontstonden doordat klanttegoeden werden vermengd met bedrijfsvermogen, risicovolle leningen werden verstrekt of interne controles ontbraken.

MiCAR probeert precies deze risico’s aan te pakken.

De Europese wetgever wil niet bepalen hoe Bitcoin werkt. Dat kan ook niet. Bitcoin blijft een decentraal netwerk zonder centrale partij. Wel kan Europa regels opleggen aan de bedrijven die Bitcoin voor klanten bewaren, verhandelen of beheren.

Wat verandert er voor Bitcoin-bezitters?

Voor de gemiddelde belegger zit de grootste verandering bij de cryptobedrijven zelf.

Onder MiCAR moeten Crypto Asset Service Providers (CASP’s) aan verschillende voorwaarden voldoen.

Klanttegoeden moeten gescheiden worden bewaard

Misschien wel de belangrijkste maatregel is de verplichte scheiding tussen klantvermogen en bedrijfsvermogen.

Wanneer een platform Bitcoin voor klanten bewaart, mogen die tegoeden niet worden vermengd met de eigen bezittingen van het bedrijf. Gaat een aanbieder failliet, dan behoren de Bitcoins van klanten in principe niet tot de failliete boedel.

Dat betekent niet dat er geen risico meer bestaat. Een hack, operationele fout of juridische procedure kan nog steeds problemen veroorzaken. Maar de kans dat klanttegoeden worden gebruikt om schuldeisers van het bedrijf terug te betalen wordt aanzienlijk kleiner.

Cryptobedrijven moeten financiële buffers aanhouden

MiCAR verplicht aanbieders om een minimale hoeveelheid eigen kapitaal aan te houden.

Deze financiële buffer moet helpen om operationele verliezen op te vangen. Denk aan fouten in systemen, beveiligingsincidenten of andere bedrijfsrisico’s.

Voor beleggers betekent dit dat een vergunninghoudende aanbieder financieel beter bestand moet zijn tegen onverwachte problemen.

Strengere controle op identiteit en transacties

MiCAR gaat hand in hand met strengere anti-witwasregels.

Cryptobedrijven moeten klanten identificeren via Know Your Customer-procedures, beter bekend als KYC. Daarnaast geldt sinds eind 2024 ook de aangepaste Transfer of Funds Regulation.

Hierdoor moeten aanbieders informatie verzamelen over zowel verzenders als ontvangers van cryptotransacties. Dit lijkt sterk op de regels die banken al jarenlang hanteren voor internationale overboekingen.

Voor privacygerichte Bitcoin-gebruikers is dit een van de meest controversiële onderdelen van de nieuwe regelgeving.

Betekent MiCAR dat je Bitcoin niet meer kan worden bevroren?

Een veelgehoorde misvatting is dat de verplichte scheiding van klanttegoeden betekent dat een cryptobedrijf nooit meer toegang kan blokkeren.

Dat klopt niet.

MiCAR beschermt klanten tegen de schuldeisers van een cryptobedrijf. De wet verhindert echter niet dat een platform een rekening bevriest wanneer dat wettelijk verplicht is.

Cryptobedrijven moeten blijven voldoen aan sanctiewetgeving, anti-witwasregels en regelgeving rond terrorismefinanciering. Wanneer toezichthouders of opsporingsdiensten daarom vragen, kan een account nog steeds worden geblokkeerd.

Voor gebruikers die volledige controle willen behouden over hun Bitcoin verandert er daarom weinig aan het oude motto binnen de cryptowereld: “not your keys, not your coins”.

De eindfase van MiCAR komt snel dichterbij

De invoering van MiCAR verloopt gefaseerd.

De wet trad officieel in werking op 29 juni 2023. De regels voor stablecoins volgden op 30 juni 2024. Sinds 30 december 2024 geldt het volledige kader voor cryptodienstverleners.

Bestaande bedrijven kregen vervolgens een overgangsperiode om hun vergunningen aan te vragen. Die overgangsfase loopt in de hele Europese Unie uiterlijk af op 1 juli 2026.

Nederland koos voor een strenger traject. Hier eindigde de overgangsperiode al op 30 juni 2025. Sindsdien mogen cryptobedrijven alleen nog actief zijn wanneer zij beschikken over de juiste vergunning of onder een toegestane regeling vallen.

Vanaf juli 2026 zal iedere aanbieder die zonder MiCAR-vergunning actief is binnen de Europese Unie officieel in overtreding zijn.

Wordt Bitcoin hierdoor veiliger?

Dat hangt af van wat je onder veiligheid verstaat.

MiCAR vermindert de risico’s die ontstaan door slecht bestuurde cryptobedrijven. Het verplicht aanbieders tot betere beveiliging, financiële buffers, transparantie en bescherming van klanttegoeden.

Tegelijkertijd verandert de wet niets aan de fundamentele eigenschappen van Bitcoin zelf.

De Bitcoin koers kan nog steeds tientallen procenten stijgen of dalen in korte tijd. Marktcycli, economische ontwikkelingen en beleggerssentiment blijven de prijs bepalen.

MiCAR haalt dus een deel van het bedrijfsrisico uit de markt, maar neemt het beleggingsrisico niet weg.

Voor Europese Bitcoin-bezitters markeert de wet vooral het einde van het wilde westen-tijdperk in crypto. De sector wordt volwassen, krijgt strengere regels en lijkt steeds meer op de traditionele financiële wereld. Voor sommigen is dat een geruststelling. Voor anderen juist een ontwikkeling die ingaat tegen de oorspronkelijke filosofie van Bitcoin.