Hoe een hack van 20 Bitcoin het einde van crypto beurs Knaken inluidde

Het Nederlandse cryptobedrijf Knaken laat na zijn faillissement een miljoenenstrop achter. Duizenden klanten zijn gedupeerd en schuldeisers hebben voor ongeveer 14,5 miljoen euro aan claims ingediend. Van zeker 4 miljoen euro is nog altijd onduidelijk waar het is gebleven.

Het Openbaar Ministerie (OM) doet inmiddels onderzoek naar de zaak. Oprichter en bestuurder Ronald J. geldt als verdachte. Het OM onderzoekt onder meer mogelijke verduistering en valsheid in geschrifte, blijkt uit berichtgeving van het FD.

Problemen begonnen na verlies van Bitcoin

De financiële problemen bij Knaken zouden al in 2020 zijn begonnen. Het cryptobedrijf werd toen gehackt, waarbij twintig Bitcoin (BTC) verdwenen. Die waren op dat moment ongeveer 150.000 euro waard.

Knaken probeerde het verlies vervolgens terug te krijgen, maar kreeg daarbij opnieuw een klap te verwerken. Het bedrijf werd naar eigen zeggen opgelicht en verloor nog eens drie BTC.

In totaal raakte Knaken zo 23 Bitcoin kwijt. Door de sterke stijging van de Bitcoin koers liep de waarde van die verdwenen munten later op tot meer dan 1 miljoen euro. Klanten werden destijds niet over de financiële problemen geïnformeerd.

Volgens J. dacht Knaken het tekort te kunnen dichten door snel genoeg te groeien. Het bedrijf zette daarom stevig in op het aantrekken van nieuwe klanten. Onderdeel van die strategie waren opvallende sponsordeals in het Nederlandse voetbal.

Knaken sloot in 2021 onder meer overeenkomsten met Feyenoord en Ajax. Daarmee kreeg het cryptobedrijf veel zichtbaarheid bij een groot publiek.

Tegelijkertijd probeerden de oprichters het financiële gat op een andere manier te dichten. Knaken nam risicovolle posities in crypto in en handelde daarbij ook met hefbomen. Daarmee worden mogelijke winsten vergroot, maar kunnen verliezen eveneens snel oplopen.

Zowel J. als medeoprichter Vincent zegt volgens het FD dat daarbij verliezen of hoge kosten zijn gemaakt. Hoe groot de invloed daarvan was op het uiteindelijke tekort, wordt nog onderzocht.

Geld van klanten niet goed gescheiden

Curator Carl Hamm ontdekte nog een ander probleem. Bedrijfskosten en verliezen zouden enige tijd zijn betaald uit een geldpot waarin ook vermogen van klanten zat.

J. erkent dat de vermogens tot eind 2022 niet goed van elkaar waren gescheiden. Dat is belangrijk, omdat geld en crypto van klanten normaal gesproken duidelijk gescheiden moeten blijven van het vermogen waarmee een onderneming haar eigen kosten betaalt.

Naar schatting zijn ongeveer vierduizend klanten getroffen door het faillissement. Onder hen bevinden zich bekende namen zoals vechtsporter Rico Verhoeven en sportmarketeer Chris Woerts.

Daarnaast zijn meer dan driehonderd investeerders gedupeerd. Zij staken gezamenlijk ruim 1,8 miljoen euro in Knaken.

Een deel van de betrokkenen vertrouwde het bedrijf mede omdat Knaken geregistreerd stond bij De Nederlandsche Bank (DNB). Volgens Woerts werd die registratie gezien als een teken van betrouwbaarheid. De controle van DNB op cryptobedrijven was destijds echter vooral gericht op het tegengaan van witwassen.

OM onderzoekt waar miljoenen zijn gebleven

De problemen kwamen verder aan het licht toen Knaken een vergunning probeerde te krijgen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Een extern bedrijf dat door Knaken was ingehuurd, ontdekte problemen en meldde die bij de toezichthouder.

Toen duidelijk werd dat Knaken geen vergunning zou krijgen, vertelde J. de AFM zelf over het financiële tekort. De toezichthouder deed vervolgens aangifte vanwege wat zij omschreef als een “zeer zorgwekkende situatie”.

Daarna viel de Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst (Fiod) binnen bij J. Onder meer computers, servers en geld werden in beslag genomen. Vervolgens vroeg het OM het faillissement van Knaken aan.

Het strafrechtelijke onderzoek richt zich onder meer op mogelijke verduistering en valsheid in geschrifte. Ronald J. is verdachte. Volgens het OM zijn mogelijk meer verdachten in beeld.

Ondertussen probeert curator Hamm te achterhalen waar het geld van Knaken is gebleven. Zelfs wanneer rekening wordt gehouden met handelsverliezen, marketinguitgaven, sponsordeals en de verkoop van resterende crypto, ontbreekt volgens hem nog minstens 4 miljoen euro.

J. zegt zelf niet te weten hoe groot het uiteindelijke tekort precies is. Wel erkent hij volgens het FD dat hij als bestuurder verantwoordelijk is voor wat er bij Knaken is gebeurd.