Nederland en bondgenoten bereid tot ‘passende’ hulp bij belangrijkste olieroute ter wereld

Nederland en vijf andere grote economieën willen de energiemarkt stabiliseren door een veilige doorgang door de Straat van Hormuz te garanderen. Wat die hulp precies inhoudt, blijft vooralsnog vaag.

De oproep komt op een dag waarop olie- en gasprijzen opnieuw hard stijgen en financiële markten wereldwijd bloeden.

Harde woorden, zachte toezeggingen

Dat blijkt uit een gezamenlijke verklaring van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland en Japan. De zes landen veroordelen de Iraanse acties “in de krachtigste bewoordingen”.

Ze roepen Iran op om “onmiddellijk te stoppen met het leggen van mijnen, drone- en raketaanvallen en andere pogingen om de doorgang voor commerciële scheepvaart te blokkeren”.

De landen noemen de verstoring van internationale scheepvaart en energieketens “een bedreiging voor de internationale vrede en veiligheid”. Ze eisen een volledig moratorium op aanvallen op civiele infrastructuur, waaronder olie- en gasinstallaties.

Toch blijft het bij woorden. De verklaring spreekt over “bereidheid om bij te dragen aan passende inspanningen”, maar wat dat concreet betekent is onduidelijk. Een militaire missie ligt er in elk geval nog niet.

Jetten: ’te instabiel voor missie’

Premier Rob Jetten zei vanmorgen op zijn eerste EU-top in Brussel dat Nederland geen onderdeel is van de oorlog in Iran. Er ligt volgens hem ook geen concreet voorstel voor een missie op tafel.

“Het is momenteel te instabiel om een missie in de Straat van Hormuz te starten,” aldus Jetten. “Met het huidige aantal aanvallen dat daar plaatsvindt, zal het heel moeilijk zijn om daar op korte termijn een missie in gang te zetten.”

Jetten pleit in plaats daarvan voor de-escalatie en meer EU-sancties tegen het Iraanse regime. “Hopelijk verdwijnt dit brute regime zo snel mogelijk, maar het bombarderen van Iran zal uiteindelijk niet leiden tot een regimeverandering. Daarvoor is meer nodig.”

Energiemarkten in vrije val

De Straat van Hormuz, de smalle doorgang tussen Iran en Oman waar normaal gesproken een vijfde van alle olie ter wereld doorheen stroomt, ligt al weken vrijwel stil. Iran heeft de zeestraat in feite gesloten als vergelding voor de Amerikaanse en Israëlische aanvallen die op 28 februari begonnen.

Vandaag escaleerde het conflict verder. Iraanse raketten troffen de gasinstallaties van Ras Laffan in Qatar, goed voor grofweg een vijfde van de wereldwijde productie van vloeibaar gas (lng). Staatsoliebedrijf QatarEnergy meldt “uitgebreide schade”. Ook raffinaderijen in Koeweit en een gasfaciliteit in de Verenigde Arabische Emiraten werden geraakt.

De olieprijs schoot opnieuw omhoog naar 113 dollar per vat. Europese gasprijzen stegen met 25 procent en zijn sinds het begin van de oorlog al meer dan 60 procent gestegen. De Europese beurzen doken tot 2,5 procent in het rood.

Dure energie holt de winsten van bedrijven uit en wakkert de angst voor stagflatie aan, een giftige mix van hoge inflatie en afzwakkende economische groei.

De zes landen verwelkomen het besluit van het Internationaal Energieagentschap (IEA) om strategische oliereserves vrij te geven en beloven met producerende landen te werken aan hogere productie.

Trump dringt aan, Europa aarzelt

De verklaring volgt op dagen van druk vanuit Washington. President Donald Trump maande bondgenoten eerder deze week om te helpen de Straat van Hormuz te heropenen en waarschuwde dat de NAVO een “zeer slechte toekomst” tegemoet gaat als dat niet gebeurt.

Tot dusver kreeg hij nul op het rekest. De Duitse bondskanselier Merz zei onomwonden: “De VS en Israël hebben ons niet geraadpleegd voorafgaand aan deze oorlog.”

De Britse premier Starmer stelde dat het VK “zich niet in de oorlog laat trekken”. De gezamenlijke verklaring van vandaag lijkt een voorzichtige handreiking, zonder dat iemand zich vastlegt op een concrete militaire bijdrage.

Ondertussen overweegt Trump zelf duizenden extra troepen naar het Midden-Oosten te sturen, meldt Reuters. Die zouden ingezet kunnen worden om de scheepvaart door de Straat te herstellen.