Te weinig supertankers: olie vervoeren is nog nooit zo duur geweest

De wereldwijde oliehandel loopt tegen een nieuw probleem aan. Er zijn zo weinig supertankers beschikbaar dat de kosten voor het vervoeren van olie naar recordhoogtes zijn gestegen. Op sommige routes dreigt het zelfs niet langer rendabel te zijn om olie over grote afstanden te vervoeren.

Vooral Azië merkt de gevolgen. Het verschepen van Amerikaanse olie van Houston naar Azië kost inmiddels ongeveer 26 dollar per vat extra. Voor één grote lading komt dat neer op 52 miljoen dollar aan transportkosten. Voor de oorlog vormde vervoer nog maar een klein deel van de totale olieprijs.

De extreme tarieven zijn deels het gevolg van de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran. Schepen zijn langer onderweg en alternatieve routes vragen meer capaciteit. Tegelijkertijd was de beschikbaarheid van grote olietankers al vóór de oorlog beperkt.

Supertankers verdienen meer dan 1 miljoen dollar per dag

De problemen zijn het grootst bij de zogenoemde ‘Very Large Crude Carriers’. Deze supertankers kunnen ongeveer 2 miljoen vaten olie tegelijk vervoeren en zijn ongeveer zo lang als drie voetbalvelden.

Op de belangrijke route tussen de Perzische Golf en China leveren deze schepen inmiddels meer dan 1,2 miljoen dollar per dag op. Volgens meerdere ervaren scheepsmakelaars en bestuurders uit de sector is de beschikbaarheid van supertankers uitzonderlijk laag. Op sommige plekken zijn nauwelijks nog schepen beschikbaar voor nieuwe opdrachten.

Ook de aandelen van grote tankerbedrijven profiteren. De gezamenlijke beurswaarde van de grootste olietankerbedrijven ter wereld steeg deze week naar een record van bijna 70 miljard dollar.

De hoge transportkosten vormen tegelijkertijd een steeds groter probleem voor raffinaderijen. Zij moeten niet alleen veel betalen voor ruwe olie, maar ook steeds meer om die olie überhaupt bij hun raffinaderijen te krijgen.

Saad Rahim, hoofdeconoom bij grondstoffenhandelaar Trafigura, zegt dat het nog nooit zo duur is geweest om olie over de wereld te vervoeren. Transport vormt daardoor een veel groter deel van de uiteindelijke olieprijs dan normaal.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

Amerikaanse olie wordt te duur voor Azië

De gevolgen zijn al zichtbaar in de internationale oliehandel. Volgens gegevens van Vortexa is de hoeveelheid Amerikaanse olie die richting Azië wordt verscheept de afgelopen weken afgenomen. De transportkosten op deze route zijn ongeveer verdrievoudigd.

Raffinaderijen zoeken daarom steeds vaker olie die dichterbij beschikbaar is. Een Japanse raffinaderij kocht onlangs bijvoorbeeld olie uit Alaska. Die oliesoort past normaal gesproken minder goed bij Japanse raffinaderijen, maar heeft nu een belangrijk voordeel: de reis is aanzienlijk korter.

Ook olie uit Angola heeft moeite om kopers te vinden. Normaal gaat een groot deel daarvan duizenden kilometers verder naar China, maar door de hoge transportkosten verlopen de verkopen momenteel moeizaam.

Volgens Sumit Ritolia van onderzoeksbureau Kpler kunnen de hoge tarieven uiteindelijk zichzelf afremmen. Als vervoer te duur wordt, verdwijnen bepaalde handelsroutes simpelweg omdat het voor raffinaderijen niet langer rendabel is om olie van zo ver weg te halen.

Europese olieprijs schiet boven 130 dollar

In Europa ontstaat ondertussen juist een strijd om olie die relatief dichtbij beschikbaar is. Dat verschil is duidelijk terug te zien in de prijzen.

Terwijl Brent futures deze week tot bijna 110 dollar per vat stegen, liep de prijs van fysieke Dated Brent olie op tot boven 131 dollar. Europese raffinaderijen zijn bereid meer te betalen voor olie die snel en zonder extreem hoge transportkosten beschikbaar is.

Daar komt bij dat Europa minder olie uit het Midden-Oosten krijgt. Saudi Arabië heeft Europese klanten voor volgende maand geen olie toegewezen via hun langlopende contracten. Daardoor moeten raffinaderijen op zoek naar alternatieve vaten.

De problemen verspreiden zich inmiddels ook naar kleinere tankers. Aziatische raffinaderijen gebruiken voor sommige Amerikaanse aankopen bijvoorbeeld Aframax tankers met een capaciteit van ongeveer 700.000 vaten, terwijl normaal grotere supertankers worden ingezet.

Voor olie uit onder meer Brazilië worden soms twee Suezmax schepen met elk ongeveer 1 miljoen vaten capaciteit gebruikt in plaats van één supertanker van 2 miljoen vaten. Daardoor stijgt ook de vraag naar kleinere schepen. Suezmax tankers verdienen inmiddels gemiddeld meer dan 300.000 dollar per dag.

Oorlog met Iran legt extra druk op tankerwereld

De extreme krapte heeft meerdere oorzaken. Een belangrijke factor is de oorlog tussen de Verenigde Staten en Iran, waardoor bestaande handelsstromen zijn verstoord.

Tankers die olie door de Straat van Hormuz vervoeren, zijn langer bezet doordat ladingen in de buurt van Oman worden overgeladen. Andere schepen varen duizenden kilometers om Afrika heen om olie uit het Middellandse Zeegebied op te halen.

Tegelijkertijd probeerden Aziatische kopers het verlies van olie uit het Midden-Oosten op te vangen met leveringen uit Noord en Zuid-Amerika. Ook die reizen zijn veel langer en houden tankers daardoor langer bezet.

Dat alles betekent dat dezelfde wereldwijde tankervloot minder reizen kan uitvoeren. Zolang schepen langer onderweg zijn, blijft de beschikbare capaciteit beperkt en kunnen de transporttarieven hoog blijven.

Voor de oliemarkt wordt nu vooral belangrijk wanneer die grens wordt bereikt. Europese diesel futures staan dicht bij 200 dollar per vat, wat erop wijst dat raffinaderijen nog altijd grote behoefte hebben aan olie om brandstoffen te produceren. Maar hoe hoger de transportkosten worden, hoe minder aantrekkelijk olie van ver weg wordt.

Daardoor verandert niet alleen de prijs van vervoer. Raffinaderijen kiezen steeds vaker voor olie die dichter bij huis beschikbaar is, zelfs wanneer die olie normaal gesproken niet hun eerste keuze zou zijn.