Turkije dumpt 20 miljard dollar aan goud om lira te redden tijdens Iran-oorlog

Turkije heeft sinds het uitbreken van de oorlog met Iran voor bijna 20 miljard dollar aan goud verkocht of uitgeleend. Daarmee werd het land in korte tijd een van de belangrijkste redenen achter de scherpe daling van de goudprijs in maart; wat de grootste maandelijkse daling voor goud opleverde sinds 2008.

De verkoopgolf laat zien hoe snel zelfs een klassieke veilige haven onder druk kan komen te staan als centrale banken plotseling liquiditeit nodig hebben.

Waarom Turkije zoveel goud verkocht

Volgens de Financial Times verkocht de Turkse centrale bank tussen 27 februari en 27 maart ongeveer 52 ton goud. Daarnaast regelde de bank ook nog eens ongeveer 79 ton aan goudswaps. Bij zulke swaps wordt goud feitelijk uitgeleend, waardoor extra aanbod op de markt komt en de prijs verder onder druk kan komen.

Samen vertegenwoordigen die transacties bijna 20 miljard dollar tegen de huidige goudprijs.

De reden achter die stap is duidelijk: Turkije probeerde de lira te ondersteunen. De oorlog in het Midden-Oosten zorgde voor extra druk op energieprijzen, valuta en financiële markten. Voor een land dat al langer worstelt met hoge inflatie en een kwetsbare munt, werd de noodzaak om snel dollars vrij te maken daardoor nog groter.

Goudprijs kreeg hierdoor een flinke tik

De impact op de goudmarkt was groot. Maart eindigde voor goud als de slechtste maand in achttien jaar, met een daling van ongeveer 11,5 procent.

Dat is opvallend, want normaal geldt goud juist als een veilige haven in tijden van oorlog en onzekerheid. Maar deze keer werkte het anders. In plaats van extra vraag te krijgen, kreeg goud te maken met extra aanbod.

De logica daarachter is simpel:

• landen komen onder druk door oorlog, hogere energieprijzen en valutastress;
• centrale banken hebben dollars nodig om hun munt te verdedigen;
• goud wordt verkocht of uitgeleend om die liquiditeit vrij te maken;
• daardoor daalt de goudprijs juist, ondanks de geopolitieke onrust.

Turkije staat niet helemaal alleen

Turkije was volgens de tekst de grootste verkoper, maar niet de enige. Ook Rusland verkocht in de eerste twee maanden van het jaar ongeveer 15 ton goud, en in Polen werd zelfs geopperd om goud te verkopen om defensie-uitgaven te financieren.

Dat laat zien dat centrale banken momenteel niet allemaal meer automatisch als koper optreden. Jarenlang vormden zij juist een belangrijke steunpilaar onder de goudprijs, maar nu zien we een gemengder beeld.

Niet iedereen verkoopt overigens. China kocht in maart juist weer extra goud bij, mogelijk om te profiteren van de lagere prijs.

Breder signaal voor de markt

De goudverkopen van Turkije laten vooral zien dat centrale banken op dit moment beide kanten van de markt kunnen opgaan. De ene partij verkoopt om acute druk op de munt of begroting op te vangen, terwijl een andere partij juist lagere prijzen aangrijpt om reserves uit te breiden.

Voor beleggers is dat een belangrijke les. Goud blijft op lange termijn een strategische asset, maar op korte termijn is het niet immuun voor verkoopdruk van staten die plotseling dollars nodig hebben.

Bitcoin krijgt door de twijfelachtige maand van goud wel weer een kans om zich te laten zien op het financiële wereldtoneel. De digitale munt slaagde er tijdens de Iran-oorlog zelfs in om een koersstijging te realiseren.