VS pauzeert aanvallen op Iran, Oman bemiddelt over Hormuz

Voor het eerst sinds het begin van de Amerikaanse luchtcampagne zijn er twee nachten op rij geen nieuwe aanvallen op Iran uitgevoerd. Na dertien opeenvolgende dagen van bombardementen bleef het sinds vrijdagavond stil, zonder dat Washington daarvoor een verklaring gaf. Het Iraanse leger liet zondag weten ook zijn vergeldingsacties voorlopig te hebben opgeschort.

Tegelijkertijd vonden in Teheran gesprekken plaats tussen Iraanse en Omaanse topdiplomaten over de scheepvaart door de Straat van Hormuz, een cruciale route voor de wereldwijde oliehandel. Volgens de Iraanse regering verliepen de gesprekken constructief en is enige vooruitgang geboekt. Wel benadrukte Teheran dat de status van het scheepvaartverkeer nog niet is gewijzigd.

Voor de financiële markten is de tijdelijke rust een eerste teken van mogelijke de-escalatie sinds het conflict eind februari escaleerde. Brent-olie sloot vrijdag op 96,78 dollar per vat, nadat de prijs in de voorgaande twee weken met ongeveer 27 procent was opgelopen.

Pauze betekent nog geen de-escalatie

Wat de tijdelijke stilte precies betekent, is nog onduidelijk. De Amerikaanse VN-ambassadeur Mike Waltz wilde zondag niet bevestigen dat president Donald Trump heeft afgezien van verdere escalatie. Volgens hem houdt de president “alle opties op tafel”, terwijl de lopende gesprekken de ruimte krijgen.

Die onderhandelingen vinden volgens Waltz plaats op meerdere niveaus, van technische besprekingen tot direct contact tussen de hoogste leiders van beide landen.

Amerikaanse media melden intussen verschillende redenen voor de pauze. Volgens The New York Times hebben Trump en zijn adviseurs verdere aanvallen voorlopig uitgesteld uit zorgen over de slinkende voorraden Patriot-raketten en andere luchtverdedigingssystemen in de regio.

Waltz ontkende dat. Axios schreef daarnaast dat de hoogste Amerikaanse commandant in het Midden-Oosten, admiraal Brad Cooper, heeft geadviseerd de aanvallen te staken omdat de belangrijkste militaire doelen inmiddels zijn bereikt.

Toch lijkt van een echte de-escalatie nog geen sprake. Trump verklaarde vrijdag nog dat de Verenigde Staten “locked and loaded” zijn voor nieuwe aanvallen als dat nodig is. Ook Iran waarschuwde dat het conflict verder kan uitbreiden als de Amerikaanse bombardementen worden hervat. Daarmee lijkt de huidige rust vooral een tijdelijke pauze, en geen teken dat het conflict ten einde is.

Spanningen in de Rode Zee lopen juist verder op

Terwijl het rond de Straat van Hormuz voorlopig rustiger lijkt, nemen de spanningen in de Rode Zee juist toe. De door Iran gesteunde Houthi-rebellen claimden zaterdag raket- en droneaanvallen op installaties van Saudi Aramco in de havensteden Jizan en Yanbu. Saudi-Arabië heeft die aanvallen niet bevestigd, al gaven de autoriteiten wel korte tijd noodwaarschuwingen af.

Als reactie voerde de door Saudi-Arabië geleide coalitie aanvallen uit op Houthi-doelen in Jemen. Eerder deze week werden ook de havenfaciliteiten aangevallen van waaruit de Houthi’s hun operaties in de Rode Zee uitvoeren. Daarnaast kondigde de groepering een blokkade van Saoedische havens aan en claimde zij aanvallen op drie aan Saudi-Arabië gelinkte olietankers.

De nieuwe aanvallen vergroten de zorgen over de wereldwijde olievoorziening. Nu de scheepvaart door de Straat van Hormuz vrijwel stil ligt, exporteert Saudi-Arabië een groot deel van zijn olie via havens aan de Rode Zee, met Yanbu als belangrijkste alternatief. Als ook die route langdurig wordt verstoord, kan de druk op de olieprijs verder toenemen, zelfs als de situatie rond Hormuz voorlopig niet verder escaleert.

Wat dit betekent voor de week

Voor beleggers begint de nieuwe week met gemengde signalen. Aan de ene kant lijken de Verenigde Staten en Iran de diplomatie weer een kans te geven, nu de luchtaanvallen voorlopig zijn stilgelegd en beide landen met Oman in gesprek zijn over de Straat van Hormuz. Aan de andere kant lopen de spanningen in de Rode Zee verder op door nieuwe aanvallen van de Houthi’s.

De reactie van de oliemarkt zal maandag een belangrijke graadmeter zijn. Een verdere stijging van de olieprijs kan de inflatie opnieuw aanwakkeren en de verwachtingen rond het rentebeleid van de Amerikaanse Federal Reserve beïnvloeden. Later deze week maakt de centrale bank haar nieuwe rentebesluit bekend.

Hoewel de tijdelijke pauze in de Amerikaanse aanvallen hoop biedt op de-escalatie, is van een doorbraak nog geen sprake. Er is geen staakt-het-vuren en ook over de heropening van de Straat van Hormuz zijn nog geen afspraken gemaakt. Zolang die onzekerheid blijft bestaan, kunnen de spanningen in het Midden-Oosten de financiële markten en de olieprijs blijven beïnvloeden.