Waarom beleggers Frankrijk na 10 jaar Macron niet meer vertrouwen

Frankrijk is na tien jaar Emmanuel Macron de zwakste schakel van de eurozone geworden. Beleggers stoten deze dagen Franse staatsobligaties af en eisen inmiddels meer rente op de Franse staatsschuld dan op die van Italië.

De oorzaak: een president die elke crisis met extra overheidsgeld bestreed. En zijn mogelijke opvolgers willen ook de rest van zijn beleid afbreken.

Waarom wordt de Franse staatsschuld duurder?

Beleggers vertrouwen er steeds minder op dat Frankrijk zijn tekorten onder controle krijgt. De schuld loopt op terwijl de groei wegzakt, en een stabiele regering ontbreekt. Wie meer risico loopt, eist een hogere rente.

Een land leent geld door staatsobligaties uit te geven: schuldbewijzen waarop het elk jaar rente betaalt. Net als bij een hypotheek geldt: hoe minder de geldschieter je vertrouwt, hoe hoger de rente.

Maandag lag de rente op tienjarige Franse staatsobligaties zo’n 149 basispunten boven die van Duitsland, de veiligste lener van Europa. Zo groot was dat verschil sinds 2011 niet meer.

Een basispunt is een honderdste procentpunt. Op elke 10 miljard euro die Frankrijk voor tien jaar leent, betaalt het zo bijna 150 miljoen euro per jaar meer rente dan Duitsland.

Dat Frankrijk nu ook duurder uit is dan Italië, zegt veel. Italië gold jarenlang als de hekkensluiter van de eurozone.

Overheidsgeld als vaste noodoplossing

Macron begon in 2017 met de wind in de rug. De economie groeide en hij verlaagde de belastingen voor bedrijven om ondernemen aantrekkelijker te maken.

Eind 2018 sloeg het om. Een nieuwe belasting op brandstof leidde tot de protesten van de gele hesjes. Om de rust te herstellen, gaf de regering ruim 10 miljard euro uit aan lage inkomens.

Daarna volgden corona en de energiecrisis. De Franse rekenkamer telde vanaf 2020 zo’n 190 miljard euro aan coronasteun en daarna nog eens 72 miljard euro aan energiesteun.

Andere Europese landen gaven tijdens corona vergelijkbare bedragen uit. Maar Macron draaide de geldkraan te laat dicht. Zo ging bijna 8 miljard euro naar kortingen aan de pomp, voor rijk en arm.

Het gevolg: Frankrijk gaf jaar na jaar veel meer uit dan het binnenkreeg. Dat gat heet het begrotingstekort en kwam vorig jaar uit op 5,1 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

Onder bbp verstaan economen de waarde van alles wat een land in een jaar produceert. Europese regels staan een tekort van hooguit 3 procent toe, en elk jaar daarboven groeit de schuldenberg verder.

Eind vorig jaar stond de Franse staatsschuld op 115,6 procent van het bbp. Dat is bijna twee keer de Europese norm van 60 procent. Binnen de EU zitten alleen Griekenland en Italië nog hoger.

Kredietbeoordelaars, bedrijven die landen een rapportcijfer geven voor hun betrouwbaarheid als lener, grepen in. Fitch en S&P verlaagden Frankrijk in het najaar van 2025 een trede, naar A+.

Een lager cijfer maakt lenen duurder. Die hogere rente kost de schatkist weer extra geld, waardoor er minder overblijft voor andere plannen.

Ook politiek liep het vast. Macron verloor in 2022 zijn meerderheid in het parlement en vervroegde verkiezingen in 2024 leverden een parlement op dat twee premiers wegstuurde.

Om te overleven zette premier Sébastien Lecornu vorig jaar Macrons pensioenhervorming stil. Juist die hervorming moest geld besparen, doordat Fransen langer zouden doorwerken.

Daarnaast verlengde Lecornu een extra belasting op grote bedrijven die eenmalig bedoeld was. Daarmee sneuvelde een deel van Macrons economische plan: lage lasten voor ondernemers.

Opvolgers dreigen erfenis te slopen

Minister van Financiën Roland Lescure moet de komende weken een nieuwe begroting door het parlement krijgen. Hij wil onder meer de salarissen van ambtenaren en een deel van de pensioenen bevriezen.

Maar ook een strak plan biedt weinig houvast. Macron vertrekt volgend jaar, en de favorieten voor zijn opvolging willen zijn beleid terugdraaien.

Marine Le Pen van het extreemrechtse Rassemblement National (RN) wil dat werknemers weer vanaf 60 jaar met pensioen kunnen. Haar partij spaart de regering niet.

“Het is onmogelijk om het slechter te doen dan u. U heeft in alles gefaald, u heeft alles verpest,” zei RN-Kamerlid Jean-Philippe Tanguy vorige week tegen Lescure.

Jean-Luc Mélenchon van extreemlinks wil delen van de Franse staatsschuld bij de centrale bank schrappen of bevriezen. Voor beleggers is dat olie op het vuur: wie dreigt niet terug te betalen, moet nog meer rente bieden.

Lescure houdt vol dat Macrons beleid iets heeft opgeleverd, zoals meer mensen aan het werk dan ooit. Hij blijft optimistisch over het oordeel van de geschiedenis.

“Ik ben ervan overtuigd dat als het stof is neergedaald, over een jaar, over twee jaar, misschien over vijf jaar, mensen zullen beseffen hoeveel Frankrijk de afgelopen tien jaar is veranderd,” zegt hij.