Box 3-regels benadelen Nederlanders met €3,2 miljard aan crypto

Nederlanders hebben voor 3,2 miljard euro aan cryptomunten bij partijen zoals Bitvavo staan. Dat blijkt uit cijfers die De Nederlandsche Bank (DNB) vandaag voor het eerst publiceert. Juist die beleggers trekken in het nieuwe box 3-plan aan het kortste eind.

Wie zelf crypto bezit, betaalt nog jaren belasting over winst die alleen op papier staat. Volgens brancheorganisaties is dat voor veel beleggers reden genoeg om hun munten van de hand te doen.

Bitcoin goed voor bijna de helft

Nederlandse huishoudens hadden eind juni voor 3,2 miljard euro aan crypto bij Nederlandse aanbieders van cryptodiensten.

Bitcoin (BTC) is met 1,5 miljard euro veruit de populairste munt. Bedrijven en andere Nederlandse partijen hebben daarnaast nog zo’n 200 miljoen euro aan crypto staan, waarmee het totaal op 3,4 miljard euro komt.

Dat is wel een stuk minder dan drie maanden eerder. Eind maart stond er nog bijna 3,9 miljard euro, al zat dat verlies niet in het gedrag van de beleggers.

In het tweede kwartaal kochten ze per saldo juist voor zo’n 200 miljoen euro bij. Maar door dalende koersen verdampte er tegelijkertijd ongeveer 700 miljoen euro aan waarde.

Toch is dat nog niet al het cryptobezit. Munten bij buitenlandse platforms of in een eigen wallet telt DNB niet mee.

Het valt in ieder geval allemaal onder ‘directe’ blootstelling aan crypto, en al deze beleggers hebben één ding gemeen: ze worden benadeeld bij het nieuwe box 3-plan.

Direct op de hoogte blijven van het laatste nieuws over box 3 en crypto? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

Crypto en goud vallen buiten de vermogenswinstbelasting

Het kabinet wil in 2028 versneld overstappen op een vermogenswinstbelasting, waarbij je pas belasting betaalt als je met winst verkoopt. Dat geldt voor aandelen en obligaties, maar crypto, goud en zilver mogen pas in 2030 mee.

Tot die tijd valt crypto onder de vermogensaanwasbelasting. Daarbij betaal je elk jaar belasting over je totale winst: wat je met verkopen echt hebt binnengehaald, plus de waardestijging van munten die je nog hebt.

Zakt de koers het jaar erna weer, dan is die belasting al betaald. Het verlies mag je alleen verrekenen met winst in latere jaren.

Box 3, de belasting op spaargeld en beleggingen, moet sowieso op de schop. Nu rekent de Belastingdienst met een verzonnen rendement, maar de Hoge Raad oordeelde in 2021 dat dat niet eerlijk is.

Eerst wilde het kabinet daarom alle beleggingen onder de aanwasbelasting brengen. Die belasting op papieren winst kreeg zoveel kritiek, ook in de Tweede Kamer, dat een deel van de beleggers nu toch eerder mag overstappen.

Dat lukt alleen voor financiële instrumenten. De wet kende al een regeling voor betalen bij verkoop, voor vastgoed en aandelen in start-ups. Het kabinet breidt die nu uit naar deze wettelijk afgebakende groep, waar aandelen, obligaties en beursfondsen onder vallen.

Crypto en fysieke edelmetalen horen juridisch niet bij die groep. Maar wel beursproducten die Bitcoins of goud bezitten en zo de onderliggende koers volgen. Dezelfde assets krijgen zo een andere belastingrekening, afhankelijk van de verpakking.

Staatssecretaris van Financiën Eelco Eerenberg zegt dat er voor crypto simpelweg te weinig tijd is om 2028 te halen. Hij erkent dat daardoor een groep achterblijft.

“De groep mensen die nog niet onder de vermogenswinstbelasting valt, wordt steeds kleiner, maar is niet nul, en dat is de prijs die we betalen voor deze versnelde aanpak”, zei hij een tijdje terug.

Cryptosector vreest verkoopgolf

Die prijs vindt de cryptosector te hoog. De Nederlandse Vereniging van Cryptodienstverleners (NVC), waarvan de leden ruim 95 procent van het Nederlandse cryptovermogen beheren, verwacht dat beleggers de rekening niet afwachten.

Voorzitter Mauro Halve ziet een verkoopgolf aankomen. Die “zal zeer waarschijnlijk plaatsvinden, omdat de meerderheid van de cryptohouders niet belast wil worden over ongerealiseerde vermogenswinsten op een volatiel bezit”, zei hij tegenover Bloomberg.

Jan Scheele, bestuurslid van de Blockchain Netherlands Foundation, waarschuwt dat zo’n uittocht snel kan gaan: “het mooie van crypto is dat je het heel snel van een exchange kunt halen en ergens anders kunt neerzetten.”

Bovendien vinden beide organisaties het onderscheid oneerlijk. Volgens Halve “zou hetzelfde bezit dezelfde belasting moeten hebben.” Ook zou het plan daardoor bij de rechter kunnen belanden, net als het huidige stelsel.

Raad van State aan zet

Of crypto alsnog mee mag, is nog niet zeker. Het plan ligt nu bij de Raad van State, de hoogste adviseur van het kabinet over wetgeving, die naar verwachting morgen met zijn advies komt.

Ondertussen zoekt het kabinet nog naar geld. Belasting bij verkoop levert de schatkist voorlopig miljarden minder op, en een eerder plan om dat gat deels bij spaarders te halen, strandde in de Tweede Kamer.

Het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA praat daarom met zeven oppositiepartijen, waaronder JA21, SGP en PRO. Uiterlijk 2 november wil het een aangepast plan naar de Kamer sturen.

De Tweede Kamer stemt naar verwachting op 12 november, waarna de Eerste Kamer voor het einde van het jaar akkoord moet geven. Lukt dat niet, dan komt de start in 2028 in gevaar.

Mag crypto ook nu niet mee, dan blijft het voor beleggers onzeker hoe lang ze nog over papieren winst betalen. De overstap in 2030 is namelijk slechts een voornemen.

En box 3 heeft in Den Haag niet een al te beste reputatie wat dat betreft.