Duitsland en Frankrijk botsen over Hormuz-missie: moet de VS meedoen of niet?

Europese leiders komen vrijdag bijeen in Parijs om te bespreken hoe de scheepvaartroutes door de Straat van Hormuz na de oorlog beter kunnen worden beveiligd. Nog vóór de vergadering van start ging, werd duidelijk dat de meningen verdeeld zijn.

Duitsland pleit voor deelname van de Verenigde Staten aan de missie. Frankrijk houdt juist vast aan een andere koers en wil dat alleen landen die niet bij het conflict betrokken zijn meedoen.

Parijs versus Berlijn

De vergadering staat onder leiding van de Franse president Macron, samen met de Britse premier Starmer, de Duitse bondskanselier Merz en de Italiaanse premier Meloni. Andere leiders sluiten aan via een videoverbinding. Washington is niet uitgenodigd.

De verdeeldheid draait om één centrale vraag. Moeten de Verenigde Staten deelnemen aan de missie of juist niet? Volgens Merz is de betrokkenheid van de VS logisch, gezien hun rol als grootste zeemacht ter wereld. Macron ziet dat anders. Zolang de VS een actieve rol spelen in het conflict, acht hij deelname uitgesloten. Frankrijk wil dat de missie uitsluitend bestaat uit landen die niet bij de oorlog betrokken zijn.

Merz erkende de spanningen openlijk. Volgens hem is het overleg nog niet afgerond en zullen de gesprekken worden voortgezet. Indien nodig volgt later een definitief besluit.

Drie prioriteiten

Het Élysée heeft drie duidelijke prioriteiten geformuleerd voor de missie. Allereerst moet de zeestraat worden ontdaan van mijnen, die sinds het begin van het conflict in het water liggen. Daarnaast willen Europese landen voorkomen dat schepen moeten betalen voor doorgang, iets waar zowel Iran als Trump mee heeft gedreigd. Tot slot staat het beschermen van de internationale regels voor vrije navigatie centraal.

Vooral die laatste prioriteit ligt gevoelig. Trump opperde eerder zelf om Amerikaanse tol te heffen op schepen in de Straat van Hormuz. Frankrijk verzet zich daar fel tegen.

Daarmee wordt direct duidelijk hoe ingewikkeld de Europese positie is. Ze willen de vrije doorvaart verdedigen, maar staan tegenover twee partijen die allebei financieel willen profiteren van de controle over de zeestraat.

Wat elk land kan bijdragen

Frankrijk loopt voorop als het gaat om militaire inzet. Het land heeft al fregatten, een vliegdekschip, gevechtsvliegtuigen en luchtverdedigingssystemen in de regio gestationeerd.

Duitsland houdt zich vooralsnog op de achtergrond. Het land kan mijnenjagers of verkenningsschepen leveren, maar inzet van fregatten lijkt onwaarschijnlijk. Die zijn nodig voor de bescherming van de oost- en noordflank van de NAVO. Bondskanselier Merz stelde bovendien duidelijke voorwaarden. Er moet een internationaal mandaat komen, bij voorkeur via de Verenigde Naties. Daarnaast is goedkeuring van zowel de regering als het parlement vereist. Volgens hem is dat stadium nog niet bereikt.

Het Verenigd Koninkrijk benadrukt dat de missie een strikt defensief karakter moet hebben. Londen koppelt de inzet aan steun vanuit de verzekeringssector en aan concrete operaties om zeemijnen te ruimen.

China mogelijk ook aan tafel

Opvallend is dat ook Chinese functionarissen kunnen aanschuiven bij de vergadering, samen met vertegenwoordigers uit Azië en Latijns-Amerika. Voorwaarde is dat landen bereid én in staat zijn om daadwerkelijk bij te dragen aan de missie.

Het overleg doet denken aan de zogeheten coalitie van bereidwilligen, die vaker samenkomt om militaire plannen voor een postconflict-missie in Oekraïne te bespreken.

De mogelijke betrokkenheid van China maakt de situatie complexer. Aan de ene kant kan het de missie meer gewicht en internationale legitimiteit geven. Aan de andere kant liggen de belangen gevoelig. China is de grootste afnemer van Iraanse olie en heeft er belang bij dat de Straat van Hormuz open blijft.

Tegelijk is het de vraag hoe ver Beijing wil gaan. De kans is klein dat China militaire middelen inzet onder Europese leiding, wat de samenwerking direct ingewikkelder maakt.