Europa spaart zich rijk, maar investeert zichzelf arm

Europa heeft geen gebrek aan spaargeld, talent of ideeën. Het probleem is dat het continent die kracht onvoldoende weet te bundelen.

Dat is de kern van het opiniestuk van Enrico Letta in de Financial Times. De voormalige premier van Italië stelt dat Europa financieel veel sterker moet worden als het geopolitiek relevant wil blijven.

Europa heeft volgens Letta de economische omvang van een grootmacht, maar niet de financiële slagkracht die daarbij hoort.

Spaargeld stroomt weg

Volgens Letta is de Europese zwakte vooral zichtbaar in de financiële markten. Europese huishoudens sparen veel, maar dat geld wordt onvoldoende ingezet voor Europese groei.

Een groot deel van het kapitaal stroomt naar het buitenland, vooral naar de Verenigde Staten. Ondertussen moeten Europese bedrijven vaak buiten Europa op zoek naar geld om te groeien.

Dat levert een vreemde situatie op. In de reële economie zijn Europa en de VS nog enigszins vergelijkbaar. De EU is goed voor ongeveer 18 procent van de wereldeconomie, tegenover ongeveer 25 procent voor de Verenigde Staten.

Maar op de aandelenmarkt is het verschil gigantisch. Amerikaanse bedrijven vertegenwoordigen meer dan 60 procent van de wereldwijd belegbare aandelenmarkt. Europese bedrijven komen slechts rond 10 procent uit.

Stabiliteit werd belangrijker dan groei

Letta erkent dat Europa na de financiële crisis terecht veel nadruk legde op stabiliteit. Banken moesten veiliger worden en het systeem mocht niet opnieuw instorten.

Dat is gelukt. Maar volgens hem is Europa daarin te ver doorgeschoten. Het financiële systeem is veiliger geworden, maar stimuleert groei onvoldoende. Europese bedrijven zijn nog altijd sterk afhankelijk van banken, terwijl diepe en geïntegreerde kapitaalmarkten ontbreken.

Daardoor krijgen innovatieve bedrijven minder makkelijk toegang tot kapitaal, groeien ze trager en vertrekken ze sneller naar markten waar geld makkelijker beschikbaar is.

Savings and Investments Union

De oplossing ligt volgens Letta in de Savings and Investments Union. Dat project moet het spaargeld van Europese huishoudens beter verbinden met Europese bedrijven, infrastructuur en innovatie.

Niet om stabiliteit los te laten, maar om het systeem slimmer in te richten. Banken moeten meer ruimte krijgen om te lenen. Tegelijkertijd moeten Europese kapitaalmarkten dieper, groter en beter geïntegreerd worden.

Het doel is dat Europa zijn eigen toekomst financiert, in plaats van zijn spaargeld te exporteren en afhankelijkheid te importeren.