IEA: oorlog Iran veroorzaakt grootste verstoring ooit op wereldwijde oliemarkt

De oorlog met Iran veroorzaakt de grootste verstoring ooit op de wereldwijde oliemarkt. Volgens het Internationaal Energieagentschap (IEA) is inmiddels ongeveer 7,5% van het mondiale olieaanbod geraakt door het conflict in het Midden-Oosten.

In zijn maandrapport schrijft het agentschap dat de oorlog een ongekende schok veroorzaakt in de energievoorziening. Om de markt te stabiliseren besloten de lidstaten woensdag gezamenlijk 400 miljoen vaten olie vrij te geven uit strategische noodvoorraden.

Straat van Hormuz vrijwel stilgevallen

De spanningen lopen sinds eind februari snel op, nadat de Verenigde Staten en Israël aanvallen uitvoerden op Iran. Sindsdien is het scheepvaartverkeer door de Straat van Hormuz grotendeels stilgevallen.

Door deze zeestraat stroomde vorig jaar ongeveer 20 miljoen vaten olie en olieproducten per dag. Volgens het IEA zijn de transportstromen inmiddels met meer dan 90% gedaald. Het agentschap verwacht dat de oorlog deze maand ongeveer 8 miljoen vaten per dag van het mondiale aanbod wegneemt.

Olieprijs weer boven $100

De verstoring zorgde ervoor dat de olieprijs opnieuw boven de $100 per vat uitkwam. Dat gebeurde nadat twee olietankers werden geraakt in Iraakse wateren en Oman zijn belangrijkste olie-exportterminal evacueerde.

Hoewel Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten een deel van hun export via alternatieve routes kunnen omleiden, hebben producenten rond de Perzische Golf gezamenlijk ongeveer 10 miljoen vaten per dag aan productie stilgelegd.

Economische impact groeit

De gevolgen gaan verder dan alleen de olieproductie. Door de hoge energieprijzen, geannuleerde vluchten en groeiende economische onzekerheid gebruiken bedrijven en consumenten juist minder olie. Het IEA verlaagde zijn verwachting voor de groei van de wereldwijde olievraag dit jaar daarom met 25%, naar 640.000 vaten per dag. Dat is de laagste schatting sinds het agentschap vorig jaar begon met voorspellingen voor 2026.

Daarbovenop dreigt nog een ander probleem. Rond de Perzische Golf staan raffinaderijen die dagelijks zo’n 4 miljoen vaten ruwe olie omzetten in bruikbare brandstoffen zoals diesel en kerosine. Door de sluiting van de Straat van Hormuz kunnen die fabrieken niet meer produceren. Andere regio’s hebben niet genoeg capaciteit om dat gat te dichten.

400 miljoen vaten uit noodreserves

Om de markt te kalmeren kondigde IEA-directeur Fatih Birol woensdag aan dat de 32 lidstaten gezamenlijk 400 miljoen vaten olie uit noodvoorraden vrijgeven.

De Verenigde Staten nemen het grootste deel voor hun rekening. Volgens minister van Energie Chris Wright levert het land 172 miljoen vaten uit de Strategic Petroleum Reserve. Het kan echter ongeveer 120 dagen duren voordat deze volumes volledig op de markt komen.