Kabinet wil 25.000 ambtenaren ontslaan en zet vol in op AI

Het Nederlandse kabinet wil de komende jaren ongeveer 25.000 voltijdbanen bij de rijksoverheid schrappen. Daarmee moet uiteindelijk jaarlijks 3,5 miljard euro worden bespaard.

Kunstmatige intelligentie (AI) speelt een rol in de plannen, maar ook eenvoudigere regels en lagere organisatiekosten moeten de overheid kleiner en goedkoper maken.

Kabinet wil 25.000 banen bij rijksoverheid schrappen

Staatssecretaris Eric van der Burg maakte de plannen maandag bekend. Het kabinet wil in 2027 al 900 miljoen euro besparen op de rijksoverheid. Vanaf 2035 moet die jaarlijkse besparing zijn opgelopen tot 3,5 miljard euro.

Dat komt volgens het kabinet neer op een vermindering van ongeveer 25.000 voltijdbanen, verspreid over meerdere jaren. Het gaat vooralsnog om een schatting. Welke functies precies verdwijnen, moet nog worden uitgewerkt.

De bezuinigingen volgen op jaren waarin het aantal ambtenaren juist sterk groeide. Eind 2025 telde de rijksoverheid ongeveer 160.000 voltijdbanen. Dat was ruim veertig procent meer dan in 2018, ondanks eerdere beloftes om de overheid kleiner te maken.

“We kunnen niet blijven doen wat we deden”, zegt Van der Burg. Volgens de staatssecretaris zorgen te veel regels, uitzonderingen en procedures ervoor dat de overheid onnodig ingewikkeld is geworden.

Niet alle overheidsdiensten krijgen met dezelfde bezuinigingen te maken. Onder meer de politie en defensie zijn uitgezonderd.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

AI moet ambtenaren werk uit handen nemen

Een belangrijk onderdeel van de hervorming is het slimmer organiseren van overheidswerk. Het kabinet wil daarbij ook kunstmatige intelligentie inzetten om werkzaamheden sneller en efficiënter uit te voeren.

In het eerste kwartaal van 2027 moet duidelijk worden welke taken met behulp van AI kunnen worden uitgevoerd en hoeveel geld daarmee kan worden bespaard.

Daarnaast wil de regering regels vereenvoudigen en de samenwerking tussen overheidsorganisaties verbeteren. Burgers en bedrijven moeten bijvoorbeeld minder vaak dezelfde gegevens aan verschillende instanties hoeven doorgeven.

Ook binnen ministeries wordt bezuinigd. De overheid wil minder kantoorruimte gebruiken en streeft naar één werkplek per twee medewerkers. Overbodige gebouwen worden afgestoten en ministeries moeten vaker gezamenlijk producten en diensten inkopen.

Verder wil het kabinet het aantal adviescommissies en beleidsevaluaties flink verminderen. Volgens Van der Burg gaat er momenteel te veel tijd verloren aan overleg, controles en ingewikkelde procedures.

Grote bezuinigingen, maar uitvoering nog onzeker

De plannen betekenen een grote verandering voor de Nederlandse overheid. De komende jaren moeten minder ambtenaren hetzelfde werk kunnen doen, onder meer door digitalisering en eenvoudigere regels.

Hoeveel banen daadwerkelijk door AI verdwijnen, is nog niet bekend. Het kabinet heeft nog geen concrete besparingsdoelen vastgesteld voor het gebruik van de technologie.

Ook is niet duidelijk welke ministeries en functies het zwaarst worden geraakt. De verdeling van de bezuinigingen wordt verder uitgewerkt in de voorjaarsnota.

Binnen een half jaar wil het kabinet bovendien een meerjarig plan presenteren voor de toekomst van de rijksoverheid. Daarin moet duidelijker worden welke overheidstaken worden vereenvoudigd, verminderd of helemaal geschrapt.