Klaas Knot officieel in race om Lagarde op te volgen als ECB-baas

Het gerucht ging al langer rond, maar de Nederlander Klaas Knot is inmiddels officieel voorgedragen als presidentskandidaat van de Europese Centrale Bank (ECB). Christine Lagarde vertrekt eerder dan gepland en de strijd om haar opvolging is nu echt begonnen.

Voormalig DNB-president stapt in de race

Minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) meldde de voordracht vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. Het kabinet zei in augustus al dat het achter Knot stond. Nu is hij ook echt aangemeld.

De plek komt vrij doordat Lagarde op 7 februari stopt. Haar termijn liep eigenlijk tot eind oktober 2027, dus ze vertrekt zo’n negen maanden te vroeg. Landen kunnen nog tot en met vrijdag kandidaten aanmelden.

Knot is 59 jaar en was van 2011 tot 2025 president van De Nederlandsche Bank (DNB). Al in januari zag een meerderheid van economen hem in een peiling van Bloomberg als favoriet om Lagarde op te volgen.

Wordt hij gekozen, dan is hij na Wim Duisenberg pas de tweede Nederlander aan het hoofd van de ECB. Duisenberg kwam net als Knot van DNB en was van 1998 tot 2003 de allereerste president van de bank.

In zijn DNB-tijd stond hij bekend als havik, een bankier die streng is op inflatie. Later groeide hij uit tot een bruggenbouwer die compromissen weet te sluiten.

Wat doet een ECB-president?

De ECB-president leidt de centrale bank van de 21 landen die met de euro betalen. Hij zit de vergadering voor waarin elke zes weken over de rente wordt besloten. Daarnaast is hij het gezicht van de bank. Een termijn duurt acht jaar en kan niet worden verlengd.

Die rente raakt iedereen in de eurozone. Hij werkt door in wat je betaalt voor een hypotheek en wat je krijgt op je spaarrekening. Stijgen de prijzen te hard, dan verhoogt de ECB de rente: lenen wordt duurder en de economie koelt af.

Het doel is een inflatie van zo’n 2 procent per jaar. Aan de vergadering zitten de zes directieleden van de ECB en de presidenten van alle nationale centrale banken. Daardoor praatte Knot als DNB-baas veertien jaar lang mee.

Spaanse rivaal loopt voorop

Toch is Knot niet meer de grootste kanshebber. In een nieuwere peiling van Bloomberg zien economen de Spanjaard Pablo Hernández de Cos als favoriet. Hij leidde de Spaanse centrale bank en is nu topman van de Bank for International Settlements (BIS), een soort koepel van centrale banken.

De winnaar heeft veel steun nodig. Minstens 16 van de 21 eurolanden moeten voor hem stemmen, en die landen moeten samen 65 procent van alle inwoners van de eurozone hebben.

Dat geeft grote landen veel macht. Duitsland en Frankrijk hebben samen ruim 40 procent van de inwoners: stemmen zij tegen, dan komt niemand erdoor. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft Knot volgens RTL al eens persoonlijk gepolst.

Maandag praten de ministers van Financiën van de eurolanden over de kandidaten, maar dan kiezen ze nog niet. Halverwege december maken de Europese regeringsleiders naar verwachting bekend wie Lagarde opvolgt.

Die nieuwe baas krijgt meteen een lastige klus. Door de oorlog in Iran liep de inflatie in september op naar 3,8 procent, bijna het dubbele van het doel. De ECB verhoogde dit jaar daarom al twee keer de rente, naar 2,5 procent.

Ook directielid Isabel Schnabel en hoofdeconoom Philip Lane vertrekken volgend voorjaar. Bijna de helft van de economen verwacht dat die topbanen als één pakket worden verdeeld. Gaat een daarvan naar Noord-Europa, dan wordt het voor Knot een stuk lastiger.