Zakenbank Morgan Stanley raadt beleggers aan om te wedden tegen de Belgische schatkist. België krijgt zijn begrotingsgat volgens de bank niet dicht. Ook Frankrijk staat op de lijst.

Het zijn geen losse brandhaarden. In heel Europa en ver daarbuiten raken overheden steeds dieper in de schulden, en beleggers worden daar kritischer op.

Short op Belgische staatsobligaties

Het advies draait om Belgische staatsobligaties. Dat zijn leningen die beleggers aan de Belgische overheid verstrekken, in ruil voor een vaste vergoeding per jaar.

Morgan Stanley, een van de grootste houdt vast aan een shortpositie op die obligaties. Wie short gaat, verdient geld als een belegging in waarde daalt. Het is dus een weddenschap dat Belgische obligaties minder waard worden.

Obligaties dalen in waarde zodra de rente stijgt. Een oude lening met een lage vaste rente wordt dan minder aantrekkelijk, omdat nieuwe leningen meer opleveren. Beleggers willen er daardoor minder voor betalen.

Morgan Stanley verwacht niet dat België failliet gaat. De bank denkt alleen dat Belgische obligaties het slechter doen dan die van landen met gezondere overheidsfinanciën.

De reden voor het advies staat in de cijfers. Het Belgische begrotingstekort, het bedrag dat de overheid jaarlijks meer uitgeeft dan ze binnenkrijgt, ligt rond 5,2 procent van de economie. Dat is het hoogste van de eurozone.

Ook de staatsschuld gaat dit jaar naar verwachting over de 110 procent van de economie. België heeft dus meer schuld dan het land in een heel jaar aan goederen en diensten produceert.

Beleggers pikken zwakke landen eruit

Koen De Leus, hoofdeconoom van BNP Paribas Fortis, neemt het advies bijzonder serieus. “Morgan Stanley is geen kleine speler”, zei hij tegen de Europese nieuwssite Brussels Signal. Om precies te zijn hoort het bij de zes grootste banken van de Verenigde Staten.

Als beleggers het advies volgen, dan kan dat voor een heuse verkoopgolf zorgen. Dan zou er volgens hem ”serieuze opwaartse druk” op de lange rente komen. ”Dat is redelijk gevaarlijk,” aldus De Leus.

België wil volgens de econoom niet in de schijnwerpers staan van financiële markten die nu al gespannen zijn.

Bijna overal ter wereld maken beleggers zich zorgen over de tekorten: in Europa, de Verenigde Staten en Japan. Die tekorten moeten worden gefinancierd, dus overheden brengen steeds meer nieuwe obligaties op de markt.

Al dat papier moet een koper vinden. Daarom eisen beleggers een hogere risicopremie: een extra vergoeding om hun geld voor lange tijd uit te lenen. Ook de onzekerheid over de inflatie speelt mee, wat ook weer te maken heeft met de torenhoge

De rentes worden ook opgekrikt door de hogere inflatieverwachtingen en dat heeft weer te maken met de torenhoge energieprijzen door de Iran-oorlog.

Volgens De Leus is dat een wezenlijk verschil met de eurocrisis van 2012. Toen draaiden de zorgen vooral om losse landen.

Nu loopt de lange rente in de hele markt op en krijgen zwakke landen daar nog een eigen opslag bovenop.

Frankrijk voelt dat het hardst. De Franse tienjaarsrente, de rente op een staatslening met een looptijd van tien jaar, staat rond 4,45 procent. Zo hoog stond hij sinds 2008 niet meer.

Ook de opslag die Frankrijk betaalt bovenop de Duitse rente loopt op. Die steeg volgens De Leus drie keer zo hard als de Belgische opslag. Het verschil komt volgens hem vooral door de politiek.

Rente sluipt de begroting binnen

Een hogere rente is voor een land met veel schulden een sluipend probleem. Loopt een oude lening af, dan moet de overheid een nieuwe afsluiten tegen de rente van dat moment.

België heeft wel een buffer. De Belgische staatsschuld heeft een gemiddelde looptijd van 10 tot 12 jaar. Grofweg een tiende wordt dus elk jaar opnieuw geleend, waardoor de hogere rente stap voor stap doorsijpelt.

Toch stijgen de rentelasten zo elk jaar een stukje verder. Dat maakt het nog lastiger om het tekort te dichten.

De Belgische premier Bart De Wever onderhandelt over de begroting van 2027 en zoekt zo’n 10 miljard euro aan bezuinigingen of extra inkomsten.

Volgens De Leus is dat maar een deel van de rekening. Met andere maatregelen erbij kan de totale inspanning oplopen tot bijna 17 miljard euro. Dat is zo’n 7 miljard euro meer dan de regering nu zoekt.

Makkelijk wordt dat niet. Eerdere plannen om te besparen op pensioenen en sociale zekerheid leidden al tot flinke stakingen en protesten.

De econoom ziet de situatie vooral als waarschuwing, nog niet als acute crisis. Hij verwijst naar schrijver Ernest Hemingway, die een faillissement ooit omschreef als “geleidelijk en dan plotseling”.

België zit volgens hem nog in de geleidelijke fase. Maar de plotselinge fase zou op de loer liggen.