Nasdaq krijgt harde klap door AI-zorgen en stijgende olieprijs

Aandelenmarkten staan deze maandag wereldwijd stevig onder druk. Vooral technologieaandelen krijgen flinke klappen nadat topmannen van Anthropic, OpenAI en xAI opriepen tot meer voorzichtigheid bij de ontwikkeling van de krachtigste AI-modellen. Tegelijkertijd zorgt een verder stijgende olieprijs voor extra onrust op de financiële markten.

Futures op de Nasdaq 100 dalen 1,6 procent, terwijl die op de S&P 500 0,7 procent lager staan. Een beursfonds dat grote chipaandelen volgt, verliest zelfs 5,4 procent. Beleggers vrezen dat het afremmen van de AI-ontwikkeling gevolgen kan hebben voor de honderden miljarden dollars die momenteel in chips, datacenters en andere AI-infrastructuur worden geïnvesteerd.

Daar komt nog een tweede probleem bij. Brent-olie stijgt bijna vier procent tot boven 109 dollar per vat door nieuwe verstoringen in het Midden-Oosten. Dat vergroot de zorgen over de inflatie, juist nu beleggers bijna negentig procent kans zien dat de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) woensdag de rente verhoogt.

AI-waarschuwing raakt technologieaandelen

De onrust nam toe nadat Anthropic-topman Dario Amodei zaterdag opriep om voorzichtiger om te gaan met de ontwikkeling van de krachtigste AI-modellen. Zijn voorstel kreeg steun van OpenAI-topman Sam Altman. Ook Elon Musk, oprichter van xAI, schaarde zich achter de oproep en stelde dat Amodei gelijk heeft.

Voor beleggers raakt die discussie aan een belangrijke pijler onder de beursrally van de afgelopen jaren. De enorme investeringen in AI zijn gebaseerd op de verwachting dat modellen snel krachtiger worden en technologiebedrijven honderden miljarden dollars blijven uitgeven aan chips, datacenters en andere infrastructuur.

Als de ontwikkeling van de krachtigste modellen daadwerkelijk wordt afgeremd, kan dat die groeiverwachtingen onder druk zetten. Vooral chipbedrijven en andere aandelen die sterk hebben geprofiteerd van de AI-rally worden daarom geraakt.

Een beursfonds dat grote chipaandelen volgt, daalt voor de opening van Wall Street met 5,4 procent. In Azië kreeg ook SoftBank, een grote investeerder in OpenAI, een stevige klap. Het aandeel daalde het sterkst in bijna drie maanden. De Zuid-Koreaanse Kospi sloot 3,3 procent lager.

Toch is het nog maar de vraag of de oproep van de AI-topmannen daadwerkelijk tot een flinke vertraging leidt. Analist Mohit Kumar van Jefferies verwacht dat strengere veiligheidsregels vooral bepalen binnen welke grenzen AI zich verder ontwikkelt. Volgens hem hoeft dat niet te betekenen dat de snelle vooruitgang daadwerkelijk tot stilstand komt.

Trump en China willen AI niet afremmen

Een gezamenlijke aanpak is bovendien allesbehalve vanzelfsprekend. De concurrentiestrijd tussen de Verenigde Staten en China maakt het voor AI-bedrijven moeilijk om vrijwillig op de rem te trappen.

President Donald Trump heeft de zorgen over AI afgezwakt. Volgens hem is het grotere gevaar dat de Verenigde Staten de AI-race van China verliezen.

Ook China ziet weinig in de waarschuwingen van Amerikaanse AI-topmannen. Beijing bestempelde de zorgen maandag als bangmakerij.

Daarmee ontstaat een lastig dilemma voor bedrijven als OpenAI en Anthropic. Ze waarschuwen zelf voor de risico’s van steeds krachtigere modellen, maar concurreren tegelijkertijd met elkaar en met Chinese bedrijven om de leiding op de wereldwijde AI-markt.

Olieprijs zorgt voor tweede klap

De zorgen over AI zijn niet het enige probleem voor beleggers. Ook de olieprijs schiet maandag opnieuw omhoog, nadat Saudi-Arabië zijn belangrijke East-West Pipeline uit voorzorg heeft gesloten na recente aanvallen.

Brent-olie stijgt 4,5 procent tot boven 109 dollar per vat. Dat zorgt voor extra onrust, omdat hogere energieprijzen de toch al hardnekkige inflatie verder kunnen aanjagen.

Die zorgen zijn ook zichtbaar op de obligatiemarkt. De Amerikaanse tienjaarsrente nadert inmiddels vijf procent. Tegelijkertijd stijgt de dollar met ongeveer 0,4 procent.

De timing is bijzonder ongunstig. Woensdag neemt de Federal Reserve (Fed) een nieuw rentebesluit. Op de financiële markten wordt inmiddels bijna negentig procent kans ingeprijsd dat de centrale bank de rente verhoogt.

Ook andere centrale banken staan deze week voor lastige keuzes. Donderdag neemt de Bank of England een rentebesluit en vrijdag volgt de Bank of Japan. Een Britse renteverhoging wordt deze week niet verwacht, maar een verhoging in november blijft wel een mogelijkheid.

Ook in Europa neemt de druk toe. De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogde vorige week voor de tweede keer sinds het uitbreken van de oorlog in Iran de rente. ECB-bestuurder Peter Kazimir benadrukte maandag dat de centrale bank niet zal aarzelen om opnieuw in te grijpen als de inflatie daarom vraagt.

Voor aandelen komen zo twee tegenvallers tegelijk samen. De groeiverwachtingen rond AI staan onder druk, terwijl de stijgende olieprijs de inflatievrees aanwakkert en centrale banken mogelijk dwingt de rente verder te verhogen. Vooral voor snelgroeiende technologieaandelen is dat een lastige combinatie.