Nederland vergrijst: komt het verdienmodel van banken onder druk te staan?

Nederland telt inmiddels meer 65-plussers dan jongeren onder de 20 jaar. Die ontwikkeling zet de komende decennia door en heeft niet alleen gevolgen voor de arbeidsmarkt en de economie, maar ook voor banken. Een nieuwe analyse van De Nederlandsche Bank (DNB) laat zien dat de vergrijzing het bankwezen op meerdere manieren raakt. Van lagere kredietgroei tot een veranderend klantenbestand en nieuwe risico’s voor de sector.

Vergrijzing verandert klantenbestand van banken

De impact van de vergrijzing begint bij de klanten zelf. Oudere huishoudens lenen doorgaans minder geld dan jongere generaties. Tegelijkertijd beschikken zij vaak over meer spaargeld en beleggingen. Ook verschillen hun wensen en behoeften op financieel gebied.

Volgens DNB kan dit gevolgen hebben voor de producten en diensten die banken aanbieden. Zo hebben oudere klanten vaker behoefte aan ondersteuning bij vermogensbeheer, schenkingen en nalatenschappen. Daarnaast zijn zij gemiddeld minder digitaal vaardig, waardoor banken extra aandacht moeten besteden aan toegankelijke dienstverlening en bescherming tegen digitale fraude.

Niet alleen klanten vergrijzen. Ook binnen banken zelf stijgt de gemiddelde leeftijd van werknemers. Dat brengt uitdagingen met zich mee op het gebied van kennisoverdracht en het behouden van specialistische expertise.

Traditioneel verdienmodel onder druk

Voor veel banken vormen rente-inkomsten uit kredietverlening nog altijd een belangrijke bron van inkomsten. Juist daar kan de vergrijzing voor problemen zorgen.

Een ouder wordende bevolking gaat vaak samen met een lagere economische groei. Wanneer huishoudens en bedrijven minder investeren en lenen, neemt ook de vraag naar krediet af. Dat kan de inkomsten van banken onder druk zetten.

Daarnaast wijst DNB erop dat vergrijzing invloed kan hebben op de economische omgeving waarin banken opereren. Een lagere economische groei gaat vaak gepaard met lagere rentestanden, wat de winstgevendheid van traditionele bankactiviteiten verder kan beperken.

Nieuwe risico’s en kansen voor banken

De gevolgen van vergrijzing beperken zich niet tot de inkomstenkant. Ook de risico’s voor banken kunnen veranderen.

Een zwakkere economische groei kan bijvoorbeeld leiden tot hogere kredietrisico’s. Daarnaast kunnen zorgen over oplopende overheidsschulden in vergrijzende landen zorgen voor extra marktrisico’s.

Voorlopig lijken de liquiditeitsrisico’s juist beperkt. Veel ouderen teren nog niet in op hun opgebouwde vermogen. DNB merkt wel op dat dit beeld kan veranderen wanneer toekomstige generaties gepensioneerden hun spaargeld en beleggingen actiever gaan gebruiken.

Om zich aan te passen aan de nieuwe realiteit zullen banken volgens de toezichthouder hun verdienmodel moeten verbreden. In landen als Japan is die ontwikkeling al zichtbaar. Daar verdienen sommige banken steeds meer aan betaalde diensten zoals vermogensbeheer en financieel advies, terwijl de afhankelijkheid van traditionele kredietverlening afneemt.

Ook in Nederland liggen kansen in nieuwe diensten die beter aansluiten bij een ouder wordende bevolking. Tegelijkertijd blijft investeren in veilige en toegankelijke digitale dienstverlening volgens DNB essentieel, zodat iedereen zelfstandig gebruik kan blijven maken van financiële diensten.