Wankel staakt-het-vuren tussen VS en Iran houdt na hevige Hormuz-clashes

Het fragiele staakt-het-vuren tussen de Verenigde Staten en Iran lijkt voorlopig overeind te blijven. Dat terwijl de spanningen eerder flink opliepen, met gevechten rond schepen in de Straat van Hormuz en Iraanse raketten die werden afgevuurd op de Verenigde Arabische Emiraten.

In de Perzische Golf is het sindsdien weer iets rustiger. Maandag kwamen Amerikaanse en Iraanse troepen nog tegenover elkaar te staan. Iran zette daarbij raketten en drones in richting de Verenigde Arabische Emiraten. Het is de grootste escalatie sinds het staakt-het-vuren, dat nog geen maand geleden inging.

Geweld brak uit na lancering Project Freedom

De gevechten ontstonden nadat president Donald Trump zijn “Project Freedom” aankondigde. Hij omschreef die operatie als een humanitaire actie om neutrale schepen die vastzitten in de Perzische Golf door Hormuz te begeleiden. Minstens twee koopvaardijschepen zijn de zeestraat met Amerikaanse hulp gepasseerd, terwijl het Amerikaanse leger aanvallen wist af te slaan. Twee Amerikaanse oorlogsschepen voeren bovendien de Golf binnen.

Iran waarschuwde alle schepen om niet zonder Iraanse toestemming door Hormuz te gaan. Het land raakte een Zuid-Koreaanse bulkcarrier en viel een lege tanker van het Emiraatse staatsoliebedrijf Adnoc aan. Bij beide schepen vielen geen gewonden.

Het Amerikaanse leger heeft volgens admiraal Brad Cooper, hoofd van het Amerikaanse Central Command, aanvallen van Iraanse drones, raketten en gewapende kleine boten afgeslagen tijdens het begeleiden van de twee koopvaardijschepen.

Patstelling tussen Washington en Teheran houdt aan

De spanningen spelen zich af tegen de achtergrond van een vastgelopen relatie tussen Iran en de Verenigde Staten. Beide landen lijken weinig haast te hebben om opnieuw om tafel te gaan. Iran wil eerst dat de Amerikaanse marineblokkade van zijn havens wordt opgeheven. Washington ziet die blokkade juist als drukmiddel om de Iraanse olie-export te beperken en zo concessies af te dwingen.

“Project Freedom is een poging om de impasse in de zeestraat te doorbreken, een situatie die zwaar weegt op de wereldeconomie”, zegt Becca Wasser, analist bij Bloomberg Economics. “Maar de gebeurtenissen van maandag laten zien dat daar grote risico’s aan kleven.”

De olieprijs laat vandaag een lichte daling zien. Brent-olie staat op het moment van schrijven ongeveer anderhalf procent lager op 112,60 dollar per vat. Een dag eerder schoot de prijs nog bijna zes procent omhoog.

VAE onderschept raketten

De Verenigde Arabische Emiraten zeggen het merendeel van de ongeveer twintig raketten uit Iran te hebben onderschept. Het is de eerste aanval op het land sinds het staakt-het-vuren inging.

Toch liep het niet zonder schade af. Bij een aanval op een olieterminal in de havenstad Fujairah raakten drie Indiase arbeiders gewond. In steden als Dubai en Abu Dhabi kregen inwoners raketwaarschuwingen op hun telefoon. Uit voorzorg besloten de autoriteiten om scholen de rest van de week over te laten schakelen op afstandsonderwijs.

Iran spreekt van ‘Project Deadlock’

Iran reageerde fel op het Amerikaanse plan en bestempelde het als “Project Deadlock”, oftewel Project Patstelling. Volgens Teheran is het initiatief in strijd met het staakt-het-vuren. Tegelijkertijd gaf het land aan dat de gesprekken, die via Pakistan worden bemiddeld, wel vooruitgang boeken.

“De gebeurtenissen in Hormuz laten zien dat een politieke crisis niet met militaire middelen kan worden opgelost”, schreef de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi op X. “De Verenigde Staten moeten oppassen dat ze niet door kwaadwillenden in een nieuw conflict worden meegezogen. Dat geldt ook voor de Verenigde Arabische Emiraten.”