Wat is quantitative tightening en moeten we daar bang voor zijn?

Quantitative tightening (QT) is een hele spannende term uit de financiële wereld die in feite neerkomt op het laten krimpen van de balans van de centrale bank en in het Nederlands vertaald kan worden naar kwantitatieve verkrapping. Meestal als het over QT gaat verwijst het naar de Amerikaanse Federal Reserve die haar balans verkleint door de verkoop van effecten (met name staatsobligaties) die ze in het verleden aangekocht heeft als onderdeel van het tegenovergestelde proces; quantitative easing (QE).

Het doel van quantitative tightening is om de liquiditeit (geldhoeveelheid) in het systeem te laten dalen en daarmee de economie af te laten koelen en de inflatie te laten dalen.

Een stukje geschiedenis

Tijdens de financiële crisis van 2008 implementeerde de Federal Reserve voor het eerste QE als reactie op de verslechterende economische omstandigheden. Om de economie te stimuleren kocht het grote hoeveelheden staatsobligaties en door hypotheken gedekte effecten (mortgage backed securities).

Het doel hiervan was het verhogen van de liquiditeit, wat een paar dure woorden zijn voor: ervoor zorgen dat de markt niet compleet zou instorten. Verder verlaagde de Federal Reserve in die periode de rente om de kosten voor het lenen van geld te verlagen.

Allemaal maatregelen om de economie te stimuleren. In de jaren na de crisis is de balans van de Federal Reserve behoorlijk opgeblazen door deze aankopen. Om de omvang van de balans te verminderen besloot de Federal Reserve om het beleid te normaliseren en in 2017 werd het proces van quantitative tightening gestart.

Vanaf die periode zien we de balans van de Federal Reserve voorzichtig dalen. Dit doet de Amerikaanse centrale bank door effecten te verkopen of door de opbrengsten van eerdere investeringen niet opnieuw te investeren.

In 2019 werd dit proces echter stopgezet toen de Federal Reserve haar beleid omgooide en weer begon te stimuleren. Dat zien we ook terug in de grafiek, met natuurlijk COVID-19 als de ultieme bom voor de balans van de Federal Reserve.

Nieuwe periode van QT

Inmiddels zitten we opnieuw in een periode van QT; met name om de inflatie onder controle te krijgen. Tot en met de bankencrisis die in maart 2023 begon is het de Federal Reserve gelukt om de balans redelijk te krimpen. Daarna is deze echter weer gegroeid omdat ze bepaalde banken van liquiditeit (geld) moesten voorzien.

Dat is waarom je aan het einde van de grafiek weer dat kleine sprongetje omhoog ziet. Voor de komende periode blijft echter het doel om de balans te laten krimpen zodat de liquiditeit en daarmee hopelijk de inflatie afneemt.

Voor Bitcoin is dat tot nu toe geen goede ontwikkeling gebleken. Bitcoin heeft er vooral baat bij dat de centrale bank een losser beleid voert, zodat de waarde van fiatgeld daalt en de schaarste van Bitcoin aantrekkelijker is.

Hoe meer Amerikaanse dollars er in omloop komen, hoe aantrekkelijker de absolute schaarste van Bitcoin van 21 miljoen eenheden is. Wat dat betreft wachten alle Bitcoiners weer op de volgende periode van quantitative easing.