AI veroorzaakt beursbloedbad: begin van een crisis of grootste kans ooit?

De financiële markten schrokken deze week op toen wereldwijd honderden miljarden dollars aan beurswaarde verdampten na nieuwe doorbraken in kunstmatige intelligentie.

Volgens analisten van The Kobeissi Letter vrezen beleggers dat AI massaal banen zal vervangen en zo een negatieve economische spiraal veroorzaakt. Maar wat als dat doemscenario niet klopt? Wat als AI juist de grootste productiviteitsgolf ooit ontketent?

IBM beleeft slechtste beursdag sinds 2000

De onrust begon na nieuwe aankondigingen van AI-bedrijf Anthropic rond zijn model Claude. Aandelen van grote technologiebedrijven reageerden vrijwel direct negatief zodra bekend werd dat Claude beter werd in programmeren, beveiliging en workflow-automatisering.

IBM beleefde zijn slechtste beursdag sinds 2000 nadat werd gemeld dat Claude efficiënt met COBOL-code kan werken, een oude programmeertaal die nog in veel banksystemen draait.

Ook Adobe staat dit jaar fors lager doordat generatieve AI creatieve processen versnelt. Cybersecuritybedrijven kregen eveneens klappen na de introductie van een nieuwe AI-tool die automatisch kwetsbaarheden in software kan opsporen.

Volgens de analisten probeert de markt in realtime in te prijzen wat dit betekent voor winstmarges. Wanneer AI menselijke arbeid kan repliceren, verschuift de onderhandelingsmacht naar de klant. Dat zorgt voor druk op prijzen en marges.

Het doemscenario: vaste vraag, dalende lonen

Het negatieve scenario dat rondgaat op sociale media schetst een vicieuze cirkel. AI wordt beter, bedrijven ontslaan personeel, consumenten geven minder uit, bedrijven investeren nóg meer in AI om kosten te drukken, waarna de cyclus zich herhaalt.

Maar volgens The Kobeissi Letter gaat dit uit van één cruciale aanname: dat de vraag in de economie vaststaat.

Historisch gezien is dat zelden het geval. Wanneer productiekosten sterk dalen, stijgt de vraag meestal juist. De prijs van personal computers is sinds 1980 met ruim 99 procent gedaald, maar in plaats van minder computers te gebruiken, gebruiken we er exponentieel meer. Nieuwe industrieën ontstonden bovenop die lagere kosten.

AI zou een vergelijkbaar effect kunnen hebben, maar dan breder. Niet alleen software of infrastructuur wordt goedkoper, maar ‘cognitieve arbeid’ zelf.

Lagere kosten kunnen koopkracht verhogen

De Amerikaanse dienstensector is goed voor bijna 80 procent van het bruto binnenlands product. Veel van die diensten zijn duur omdat ze afhankelijk zijn van specialistische kennis. Denk aan juridische documentatie, belastingadvies, marketing, administratie en klantenservice.

Als AI de kosten van zulke diensten verlaagt, kan dat volgens de analyse fungeren als een onzichtbare belastingverlaging. Huishoudens betalen minder voor essentiële diensten en houden meer koopkracht over. Dat hoeft niet eens gepaard te gaan met sterke loonstijgingen.

De auteurs spreken in dit verband over een verschuiving van ‘Ghost GDP’ naar ‘Abundance GDP’: economische groei die niet alleen in cijfers zichtbaar is, maar ook daadwerkelijk leidt tot lagere kosten van levensonderhoud.

Banen verdwijnen niet, ze veranderen

Een belangrijke zorg is dat vooral witteboordenbanen geraakt worden. Dat kan druk zetten op consumptie en de huizenmarkt. Tegelijkertijd wijst de analyse erop dat AI minder effectief is in fysiek werk en functies waarbij menselijke interactie centraal staat.

Daarnaast verlaagt AI de drempel voor ondernemerschap. Als één persoon met behulp van AI boekhouding, marketing en klantenservice kan automatiseren, wordt het starten van een klein bedrijf eenvoudiger.

Volgens deze visie leidt AI niet tot het verdwijnen van arbeid, maar tot een herstructurering van de arbeidsmarkt.

Productiviteit als doorslaggevende factor

Uiteindelijk draait het debat om productiviteit. Als AI structureel zorgt voor één tot twee procent extra productiviteitsgroei per jaar, kan dat over een periode van tien jaar enorme economische impact hebben.

Volgens recente cijfers groeide de Amerikaanse arbeidsproductiviteit in het derde kwartaal van 2025 op het sterkste tempo in twee jaar tijd. Dat voedt de gedachte dat AI al meetbare macro-economische effecten begint te hebben.

De kernvraag blijft daarom: vertaalt productiviteitswinst zich naar bredere welvaart, of blijft die geconcentreerd bij een kleine groep technologiebedrijven?

Voor beleggers betekent dit een periode van forse volatiliteit. Sommige sectoren zullen onder druk blijven staan, terwijl andere juist profiteren van lagere kosten en hogere efficiëntie.

Of AI uiteindelijk een economische crisis veroorzaakt of juist een nieuwe groeifase inluidt, zal afhangen van hoe snel bedrijven, overheden en arbeidsmarkten zich aanpassen aan deze technologische schok.