Iran krijgt laatste kans op deal: na midterms dreigt week vol ‘zware aanvallen’

Nieuwe Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran zijn na de Amerikaanse verkiezingen “waarschijnlijk” als er niet op het laatste moment een deal komt, meldt nieuwssite Axios vanavond.

Beide legers overleggen al over de voorbereidingen. Golfstaten doen daarom een laatste poging om met een slim compromis een nieuwe oorlog te voorkomen.

Bommen liggen klaar na midterms

Het zou gaan om een week van massale aanvallen op het Iraanse leiderschap, de energiesector, nucleaire locaties en infrastructuur, zeggen Amerikaanse en Israëlische functionarissen.

Israëlische legerchef Eyal Zamir sprak er maandag al over met admiraal Brad Cooper, commandant van het Amerikaanse Centraal Commando (CENTCOM). Dat past bij eerdere berichten: Washington waarschuwde de Golfstaten al voor een felle campagne direct na de verkiezingen van 3 november.

President Donald Trump bevestigde vandaag dat er via bemiddelaars wordt gepraat, maar hij weet niet of dat iets oplevert. “We moeten de klus afmaken, via een deal of op een andere manier. We zullen zien of onderhandelingen kunnen slagen,” zei hij tegen Axios.

De oorlog duurt vandaag precies acht maanden. Een tussentijds akkoord uit juni hief de zeeblokkade op, maar viel begin juli alweer uit elkaar. Sindsdien houdt de Amerikaanse marine de Iraanse havens weer op slot.

Brent-olie, de Europese graadmeter, staat met ruim 116 dollar per vat dicht bij de piek van de oorlog. Dat wakkert de inflatiezorgen aan, waardoor een einde meer dan welkom zou zijn voor investeerders die al lang met hoge rentes kampen.

Inspecteurs in ruil voor olie

Qatar leidt de bemiddeling, met steun van Pakistan, Saudi-Arabië, Egypte en Turkije. De Qatarese onderhandelaar Ali al-Thawadi was deze week in Teheran voor gesprekken over een mogelijke deal.

Het grootste struikelblok is de volgorde. De VS eist dat Iran zijn verrijkte uranium inlevert, de grondstof voor een eventueel kernwapen. Iran wil eerst dat de zeeblokkade verdwijnt en bevroren tegoeden vrijkomen.

Qatar probeert die impasse te omzeilen met een tussenstap. Iran laat dan inspecteurs toe van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA), de nucleaire waakhond van de VN, op de gebombardeerde locaties.

In ruil zou het land volgens een regionale bron weer olie mogen verkopen. Ook zou een deel van de bevroren tegoeden vrijkomen voor voedsel en andere humanitaire goederen.

Het compromis draait vooral om gezichtsverlies. Volgens de regionale bron is het idee “dat de Iraniërs kunnen zeggen dat ze het verrijkte uranium niet vooraf hebben opgegeven, en dat de VS kan zeggen dat het enkele nucleaire concessies van Iran heeft gekregen.”

Iran blaast warm en koud

Teheran wil de ideeën de komende dagen voorleggen aan opperste leider Mojtaba Khamenei. Saudische, Turkse en Pakistaanse veiligheidsfunctionarissen maakten in Teheran al duidelijk dat instemmen misschien de enige manier is om aanvallen te ontlopen.

Minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi klonk vandaag op X verzoenend, al met een stevige ondertoon. “Terwijl onze dappere strijdkrachten volledig klaarstaan om het vaderland te verdedigen, blijft Iran de diplomatie een kans geven om te slagen,” schreef hij.

Toch noemde een hoge Iraanse functionaris de Qatarese ideeën eerder vandaag onacceptabel. Over het nucleaire programma wil Teheran volgens hem niet toegeven.

Het Witte Huis wacht eerst het Iraanse antwoord af, maar de toon blijft dreigend. “Zoals de president zei, zijn ze systematisch vernietigd, militair en financieel, en tenzij ze snel hun koers veranderen, zullen we binnenkort de klus afmaken,” zei een functionaris.