Merz zoekt nauwere banden tussen Duitsland en Italië terwijl hij afstand neemt van Macron

Bondskanselier Friedrich Merz wil de banden met Italië versterken nu de relatie met Frankrijk verslechtert. Tijdens een kabinetsvergadering met premier Giorgia Meloni in Rome bespreken beide landen plannen om de Europese economie minder afhankelijk te maken van wereldmachten als de Verenigde Staten.

Duitsland en Italië smeden economisch front

Merz reist vrijdag naar Rome voor een gezamenlijke kabinetsvergadering met premier Meloni. Volgens een beleidsdocument dat voorafgaand aan de ontmoeting is opgesteld en door Bloomberg is ingezien, willen beide landen samenwerken aan plannen die de Europese Unie beter bestand maken tegen economische druk van buitenaf.

Tijdens het World Economic Forum in Davos sprak Merz de hoop uit dat de samenwerking met Italië zal leiden tot “bijna revolutionaire ideeën” om de Europese economie aan te jagen. Hij pleitte voor een “noodrem” op ineffectief beleid en een herziening van het EU-budget, zodat middelen effectiever kunnen worden ingezet om Europese bedrijven concurrerender te maken. “We willen een snel, dynamisch Europa,” zei hij daar.

Op 12 februari zullen Duitsland en Italië hun voorstellen presenteren aan andere EU-leiders, tijdens een top in de buurt van Brussel over de toekomst van de Europese concurrentiekracht.

Trump zet verhoudingen onder druk

De top in Rome volgt op een turbulente week waarin Europese bedrijven werden geconfronteerd met de dreiging van nieuwe Amerikaanse importtarieven. Aanleiding was Trumps eis dat Denemarken afstand zou doen van Groenland. In Davos werd de crisis voorlopig bezworen met een akkoord over een grotere Amerikaanse aanwezigheid op het eiland, maar het incident liet diepe sporen na.

Het voorval onderstreepte niet alleen het groeiende wantrouwen binnen de trans-Atlantische relatie, maar legde ook de spanningen tussen Parijs en Berlijn bloot. Macron riep zijn collega’s op om de handelsbazooka in te zetten. Dat is een krachtig maar nog nooit gebruikt instrument waarmee de Europese Commissie economische druk van buitenaf kan afweren. Merz sprak zich daar publiekelijk tegen uit, uit bezorgdheid over de impact op Duitse exportbelangen richting de Verenigde Staten.

Breuklijnen tussen Parijs en Berlijn

Ook los van deze crisis liep de spanning op. Merz ergert zich aan Macrons onvermogen om hervormingen door te voeren in Frankrijk, waar het parlement verdeeld is en het draagvlak onder kiezers broos. Ook het moeizame project voor een gezamenlijk Europees gevechtsvliegtuig (FCAS) verloopt stroef.

Frankrijk frustreerde bovendien de goedkeuring van een handelsverdrag met Zuid-Amerika, dat Duitsland wél steunde. “Frankrijk wordt op een andere manier geraakt door Amerikaanse tarieven dan wij,” zei Merz maandag. “Het is dus begrijpelijk dat Macron harder wil reageren dan wij.”

Meloni krijgt sleutelrol in Europa

In het groeiende vacuüm tussen Parijs en Berlijn schuift Meloni steeds nadrukkelijker naar voren. Waar Merz is gevormd binnen de Duitse politieke elite, leidt zij een partij die jarenlang werd genegeerd maar in 2022 onverwacht de macht greep. Inmiddels geldt Meloni als een van de meest stabiele leiders van Europa.

Net als Merz kiest ze voor een pragmatische koers richting de Verenigde Staten en ligt ze regelmatig overhoop met Brussel. In het gezamenlijke beleidsdocument noemen Duitsland en Italië zichzelf de twee belangrijkste industriële naties van Europa. Daarmee steken ze duidelijk de draak met Frankrijk.

“Van buitenlandse politiek tot het Midden-Oosten, Rome en Berlijn trekken samen op,” zegt parlementariër Giangiacomo Calovini van Meloni’s partij. “Maar ook economisch hebben onze industrieën te lang de rekening betaald voor fouten uit Brussel.”