De economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten lijken voor veel huishoudens nog beperkt zichtbaar. Toch waarschuwen economen van RaboResearch dat dit beeld kan kantelen. Volgens hen wordt de echte impact van stijgende prijzen vaak pas veel later merkbaar.
Volgens RaboResearch begint de economische impact van een conflict meestal bij stijgende energieprijzen. Olie en gas worden duurder en dat werkt geleidelijk door in de rest van de economie.
Die hogere kosten worden eerst zichtbaar aan de pomp en op de energierekening. Vervolgens krijgen bedrijven te maken met stijgende uitgaven voor transport en productie.
Hoofdeconoom Hugo Erken legt uit hoe dat proces verloopt: “Na drie maanden zie je de eerste effecten bij industriële producten zoals staal. De prijs loopt geleidelijk op. Eerst wordt transport duurder, daarna producten waarin staal is verwerkt, zoals wasmachines en spelcomputers. Uiteindelijk stijgen ook de lonen.”
De afgelopen dagen schommelde de olieprijs sterk. Nadat Israël en de Verenigde Staten eind februari aanvallen uitvoerden op Iran, waarbij onder meer ayatollah Ali Khamenei om het leven kwam, stegen de prijzen direct.
Voor het uitbreken van het conflict lag de prijs van een vat olie rond de 64 dollar. Kort daarna liep die snel op. Op het hoogtepunt werd ongeveer 120 dollar per vat bereikt, door zorgen over verstoringen in de wereldwijde aanvoer.
Inmiddels is de olieprijs iets teruggezakt naar ongeveer 95,60 dollar per vat. Toch blijft de situatie onzeker. Vooral de spanningen rond de Straat van Hormuz spelen een belangrijke rol. Door deze zeestraat tussen Iran en Oman gaat ongeveer twintig procent van de wereldwijde oliehandel.
De onrust blijft voelbaar op de energiemarkt. Zo stegen de Europese gasprijzen recent met 35 procent na een aanval op een grote LNG-installatie in Qatar.
Door deze ontwikkelingen ontstaat er een vertraagd effect in de economie. Volgens RaboResearch duurt het lang voordat prijsstijgingen hun piek bereiken. Voor huishoudens wordt de grootste impact pas na ongeveer 21 maanden zichtbaar.
Dat betekent dat economische schokken van nu pas over langere tijd volledig doorwerken in prijzen van producten en diensten.
In de tussentijd verplaatst de prijsdruk zich stap voor stap door de economie. Eerst stijgen energie- en brandstofprijzen. Daarna volgen goederen zoals kleding, gereedschap en voedsel. Uiteindelijk nemen ook de lonen toe.
Dat klinkt positief, maar zorgt vaak voor nieuwe prijsstijgingen. Bedrijven berekenen hogere loonkosten door in hun prijzen.
De effecten worden uiteindelijk breed zichtbaar in de economie. Ook sectoren waar energie minder direct lijkt mee te spelen, krijgen ermee te maken.
Erken geeft als voorbeeld een hotelovernachting: “Het licht moet branden, de verwarming moet aan en er moet worden gekookt in het restaurant. Dat wordt allemaal duurder. Uiteindelijk moeten ook medewerkers beter worden betaald.”
Dat geldt ook voor diensten zoals de kapper of automonteur. Juist in deze sectoren komen prijsstijgingen later tot uiting, omdat lonen daar een grotere rol spelen.
Rabobank waarschuwt dat boodschappen richting kerst duurder worden door stijgende energieprijzen en vertraagde inflatie-effecten in Nederland.
Particuliere verhuurders verkopen massaal hun woningen, vooral rond Amsterdam en Utrecht. ING ziet de markt eindelijk afkoelen.
Crypto beleggers besparen en stellen aankopen uit, maar blijven vaak vasthouden of bijkopen ondanks druk op hun financiën.
Hormuz is negen weken dicht en een miljard vaten olie zijn al weg. Handelaren waarschuwen voor rantsoenering, dieseltekort en wereldwijde recessie.
MSC laat zijn grote containerschepen de Straat van Hormuz mijden door in Jeddah te lossen. Vrachtwagens overbruggen vervolgens 1.300 kilometer over land.
Vijf AI-modellen voorspellen dat de Bitcoin koers op 1 mei rond 81.000 dollar noteert. Het Iran-conflict kan de voorspelling echter verstoren.
