President Trump zegt dat Iran maandagochtend contact heeft gezocht om de vredesonderhandelingen te hervatten. Maar terwijl hij sprak over diplomatie, ging de Amerikaanse blokkade van de Straat van Hormuz gewoon van start.
Die tegenstelling zet meteen de toon. Woorden van toenadering aan de ene kant, harde militaire actie aan de andere. Iran ontkent dat er nieuwe gesprekken plaatsvinden en noemt de blokkade piraterij. Ondertussen blijft de olieprijs rond de 100 dollar per vat schommelen.
In het Witte Huis verklaarde Trump dat hij was gebeld door “de juiste mensen” en dat er bereidheid is om tot een deal te komen. Wie er precies belde en wat er is besproken, liet hij in het midden.
Van Iraanse zijde kwam geen bevestiging. Integendeel, na de mislukte gesprekken in Islamabad dit weekend gaf Teheran juist de Verenigde Staten de schuld van het vastlopen van de onderhandelingen. Of er daadwerkelijk een nieuw diplomatiek kanaal is geopend, blijft daardoor onduidelijk.
Volgens Trump draait alles om het nucleaire dossier. Iran zal zijn nucleaire ambities moeten opgeven, stelde hij. Zonder die concessie komt er geen overeenkomst.
Terwijl de diplomatieke signalen onduidelijk blijven, is de militaire realiteit helder. De blokkade ging maandag om 16:00 uur Nederlandse tijd in. Kort daarvoor waarschuwde het US Central Command schepen in de regio.
Vaartuigen die Iraanse havens verlaten, riskeren onderschepping, omleiding of inbeslagname. Schepen zonder directe banden met Iran mogen doorvaren, maar kunnen wel worden gecontroleerd. Het is geen volledige afsluiting van de zeestraat, maar de impact op de scheepvaart is groot.
Trump voerde de druk verder op via sociale media. Hij waarschuwde dat schepen die de blokkade negeren direct worden uitgeschakeld en vergeleek de aanpak met operaties tegen drugstransporten.
Iran reageerde met een duidelijke dreiging. Volgens de strijdkrachten geldt de veiligheid van havens in de Perzische Golf voor iedereen of voor niemand. Als Iraanse havens worden geraakt, worden alle havens in de regio een doelwit.
Daarnaast herhaalde Teheran dat het de controle over de Straat van Hormuz wil behouden, ook na de oorlog. Daarmee groeit het risico op een directe confrontatie in een van de belangrijkste handelsroutes ter wereld.
De spanningen raken ook andere grootmachten. China, de grootste afnemer van Iraanse olie, riep op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en waarschuwde voor schade aan de wereldhandel. Trump zei nog geen contact te hebben gehad met president Xi, maar verwacht dat ook China belang heeft bij een oplossing.
De situatie blijft daarmee uiterst onzeker. Trump spreekt over mogelijke onderhandelingen, terwijl de blokkade al van kracht is. Iran ontkent elk contact en dreigt met vergelding. Voor markten en beleggers blijft één vraag centraal staan: is dit het begin van nieuwe gesprekken, of juist een volgende stap richting escalatie?
Opvallend is dat de wereldwijde markten vooralsnog relatief rustig reageren. Aandelenmarkten staan in het groen en lijken ervan uit te gaan dat de gesprekken uiteindelijk worden hervat. Beleggers kijken daarmee voorbij de huidige spanningen en rekenen nog altijd op een diplomatieke oplossing.
Henry Paulson waarschuwt voor een Amerikaanse schuldcrisis, terwijl stijgende rentes en schulden het financiële systeem onder druk zetten.
ING speelt een rol bij de mogelijke grootste beursgang ooit van SpaceX, dat mikt op tientallen miljarden en enorme belangstelling wereldwijd.
De olieprijs zakte richting 90 dollar per vat nadat Iran de Straat van Hormuz openstelde. De markt prijst heropening voor eind april in.
De mislukte vredesgesprekken met Iran drukken maandag op aandelen. Analisten verwachten een stijgende dollar en olieprijs. De schade kan meevallen als markten het als uitstel zien.
Frankrijk haalt goud terug uit de Verenigde Staten, boekt miljardenwinst en kiest voor opslag in eigen land. Wat betekent dat nu?
Irak vraagt oliekopers om ladingen op te halen nu Iran de doorvaart door Hormuz heeft vrijgegeven. De eerste tanker is al door de zeestraat.
