Wall Street vreest nieuwe Black Monday: komt er een beurscrash?

De angst voor een nieuwe beurscrash groeit op Wall Street. Na een zware verkoopgolf in Amerikaanse technologieaandelen kijken beleggers gespannen uit naar maandag 19 oktober.

Precies 39 jaar geleden stortten de Amerikaanse aandelenmarkten op die datum in tijdens de beruchte Black Monday. Nu zorgen problemen in de AI-sector, stijgende olieprijzen en hardnekkige inflatie opnieuw voor onrust.

Wall Street vreest herhaling van historische beurscrash

De Amerikaanse aandelenmarkten sloten vrijdag met flinke verliezen. De Nasdaq Composite daalde met 2,19 procent, terwijl de S&P 500 en de Dow Jones respectievelijk 1,22 en 0,55 procent verloren.

Vooral technologieaandelen kregen harde klappen. De Nasdaq verloor over de hele week meer dan 4 procent, terwijl de S&P 500 zijn slechtste week sinds januari beleefde.

Ook de nervositeit onder beleggers neemt toe. De VIX-index, die wordt gebruikt om de verwachte beweeglijkheid op Wall Street te meten, steeg vrijdag met bijna 25 procent naar 20,57 punten. Dat was het hoogste niveau sinds eind juli.

De timing maakt de onrust extra opvallend. Maandag is het 19 oktober, dezelfde datum waarop in 1987 een van de grootste beurscrashes uit de geschiedenis plaatsvond.

Tijdens die beruchte Black Monday verloor de Dow Jones op één dag maar liefst 22,6 procent van zijn waarde. Het was de grootste procentuele dagdaling die de Amerikaanse beursindex ooit heeft meegemaakt.

De overeenkomst in datum zorgt nu opnieuw voor speculatie over een mogelijke beurscrash. Toch betekent de onrust niet dat een herhaling van 1987 voor de deur staat. De huidige marktverliezen zijn aanzienlijk kleiner en de omstandigheden verschillen op belangrijke punten.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste beurs- en cryptonieuws? Download de Newsbit-app en mis geen belangrijke ontwikkelingen.

AI-aandelen kelderen

Een belangrijke oorzaak van de recente verkoopgolf zijn de toenemende twijfels over de enorme investeringen in kunstmatige intelligentie (AI).

Technologiebedrijven steken miljarden dollars in datacenters, chips en andere infrastructuur. Beleggers vragen zich echter steeds vaker af of die uitgaven uiteindelijk voldoende winst gaan opleveren.

Vooral bedrijven die hun groei met geleend geld financieren, staan onder druk. Een duidelijk voorbeeld is CoreWeave, een Amerikaanse aanbieder van AI-rekenkracht die wordt gesteund door Nvidia.

Het aandeel CoreWeave verloor vrijdag ongeveer 12 procent en is in vijf handelsdagen tijd circa een kwart van zijn waarde kwijtgeraakt. Ook de obligaties van het bedrijf kwamen onder druk te staan, waardoor het rendement op sommige schuldbewijzen boven de 15 procent uitkwam.

Dat is een zorgelijk signaal. Een hoog obligatierendement kan erop wijzen dat beleggers meer risico zien en daarom een hogere vergoeding eisen om geld aan het bedrijf uit te lenen.

Ook andere chipbedrijven kregen klappen. Broadcom verloor vrijdag ongeveer 3,6 procent, terwijl de Philadelphia Semiconductor Index voor de achtste handelsdag op rij daalde. Daarmee beleefde de chipsector zijn langste verliesreeks sinds 2008.

De angst is dat problemen bij bedrijven met hoge schulden zich uiteindelijk kunnen verspreiden naar andere delen van de financiële markt. Wanneer ondernemingen moeite krijgen om leningen terug te betalen, kan dat ook banken en andere kredietverstrekkers raken.

Hoge olieprijzen en schulden vergroten risico op beurscrash

Naast de problemen in de AI-sector maken beleggers zich zorgen over de stijgende energieprijzen. De prijs van Brentolie liep vrijdag op tot ongeveer 109 dollar per vat, mede door spanningen in het Midden-Oosten en de vrees voor verstoringen van de olieaanvoer.

Duurdere olie kan de inflatie opnieuw aanwakkeren. Bedrijven krijgen te maken met hogere transport- en productiekosten, die uiteindelijk kunnen worden doorberekend aan consumenten.

Dat bemoeilijkt de taak van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Als de inflatie hoog blijft, krijgt de centrale bank minder ruimte om de rente te verlagen. Nieuwe Amerikaanse producentenprijzen die hoger uitvielen dan verwacht, hebben die zorgen verder versterkt.

Vooral technologiebedrijven zijn gevoelig voor hoge rentes, omdat hun waarderingen vaak sterk afhankelijk zijn van toekomstige winsten. Wanneer lenen duur blijft, kunnen ook de kosten van grote AI-projecten verder oplopen.

Een ander risico is de grote hoeveelheid geld die beleggers zelf hebben geleend om aandelen te kopen. De Amerikaanse zogeheten margin debt bereikte eerder dit jaar ongeveer 1,5 biljoen dollar en lag in augustus nog rond de 1,4 biljoen dollar. Dat was 27 procent meer dan een jaar eerder.

Als aandelenkoersen verder dalen, kunnen beleggers die met geleend geld handelen gedwongen worden extra geld bij te storten of aandelen te verkopen. Zulke gedwongen verkopen kunnen een bestaande beursdaling versterken.

Dat betekent niet dat een crash onvermijdelijk is. Hoge schulden en stijgende marktspanningen zijn op zichzelf geen bewijs dat aandelen maandag opnieuw massaal zullen worden verkocht.

De eerste handelsdag van de nieuwe week wordt desondanks belangrijk. Beleggers zullen vooral letten op de koersontwikkeling van grote technologiebedrijven, de olieprijs en eventuele nieuwe signalen dat de onrust zich uitbreidt naar de kredietmarkten.