Goud blijft verrassen: waarom het edelmetaal ondanks alles blijft stijgen

Na jaren van stevige stijgingen lijkt goud een nieuwe fase te zijn ingegaan: eentje waarin verhalen belangrijker zijn dan modellen. Waar de goudprijs traditioneel werd verklaard door reële rentes, inflatieverwachtingen en dollarbewegingen, lijkt die relatie inmiddels grotendeels losgelaten.

Goud beweegt zich volgens Ruchir Sharma steeds meer in wat je een “storybook stage” zou kunnen noemen. De prijs wordt gedreven door narratieven over geopolitieke risico’s, onzekerheid en het einde van de dollarhegemonie. Niet langer door klassieke economische variabelen.

Van rente-gedreven naar verhaal-gedreven

Historisch gezien steeg goud vooral in periodes waarin de reële rente daalde. Als spaargeld en obligaties weinig opleverden, zochten beleggers hun toevlucht tot goud, een asset zonder rente, maar met prijsopwaarts potentieel.

Dat patroon veranderde in 2023. Ondanks relatief hoge en zelfs stijgende reële rentes begon goud juist fors te stijgen. De belangrijkste motor was toen de massale aankoop door centrale banken, die hun afhankelijkheid van de dollar wilden verminderen na de sancties tegen Rusland.

Maar inmiddels is ook dat verhaal niet meer voldoende. Het tempo van centrale bankaankopen is afgezwakt. Tegelijkertijd is de vraag naar sieraden sterk teruggelopen door de hoge prijs.

Wat resteert is financiële vraag: beleggers.

ETF’s en Chinese particulieren nemen het stokje over

In het afgelopen jaar verdubbelde het aandeel van beleggers in de totale goudvraag tot ongeveer 35 procent wereldwijd. Vooral instroom in goud-ETF’s nam explosief toe. In China stapten particuliere beleggers massaal in, een fenomeen dat daar al snel de bijnaam “auntie investors” kreeg.

Hiermee verschuift het zwaartepunt van fysieke naar financiële vraag. En dat maakt waarderingsmodellen een stuk minder betrouwbaar.

Volgens historische maatstaven is de goudprijs inmiddels extreem. Ten opzichte van inflatie noteert goud ongeveer vijf standaardafwijkingen boven het langjarige gemiddelde. Simpel gezegd: dat is uitzonderlijk.

Een model van de World Gold Council schrijft meer dan 80 procent van de recente stijging toe aan “risico en onzekerheid”, ofwel factoren die lastig te kwantificeren zijn.

Vergelijkingen met de jaren zeventig

Voorstanders van goud wijzen graag op eerdere supercycli, met name de jaren zeventig. Toen explodeerde de goudprijs in een omgeving van hoge inflatie, oliecrises en geopolitieke spanningen.

Maar de huidige situatie verschilt fundamenteel, zo stelt Ruchir Sharma. De inflatie ligt ver onder de dubbele cijfers van het Carter-tijdperk. En hoewel de wereld onzeker oogt, is het de vraag of die objectief instabieler is dan tijdens Vietnam, het olie-embargo of de gijzelingscrisis in Iran.

Een ander populair argument is “dollardebasement”: de uitholling van de waarde van de Amerikaanse munt. Maar als dat dé drijvende kracht is, waarom houden andere dollargerelateerde activa, zoals Amerikaanse aandelen en staatsobligaties, dan relatief goed stand?

Los van fundamenten, maar momentum blijft

Op basis van reële rente-indicatoren noteert goud momenteel ongeveer vijf keer boven zijn ‘fair value’. Ter vergelijking: aan het einde van de jaren zeventig lag die premie rond de 2,5 keer.

Toch is het moeilijk om een duidelijke katalysator voor een trendbreuk aan te wijzen. Wereldwijd is er nog altijd veel liquiditeit in het systeem. Beleggers houden relatief weinig goud aan vergeleken met eerdere supercycli. En een agressieve cyclus van renteverhogingen zoals onder Paul Volcker in de jaren tachtig lijkt voorlopig onwaarschijnlijk.

Dat betekent dat de goudhausse nog ruimte kan hebben. In inflatie-gecorrigeerde termen is goud in de afgelopen tien jaar meer dan verdrievoudigd. Dat is indrukwekkend, maar nog altijd minder spectaculair dan de twaalfvoudige stijging in de jaren zeventig. Ten opzichte van Bitcoin, het digitale goud, is het edelmetaal ook flink gestegen.