Irak en Emiraten zoeken koortsachtig naar alternatief voor Hormuz

Irak en de Verenigde Arabische Emiraten proberen in hoog tempo alternatieve olieroutes op te bouwen. Daarmee willen zij uiteraard vervanging bieden voor de Straat van Hormuz, die voorlopig gesloten is.

Vooral Irak zit in een kwetsbare positie. Het land is sterk afhankelijk van olie-export via de Perzische Golf. Nu dat kanaal grotendeels is weggevallen, wordt pijnlijk duidelijk hoe weinig uitwijkmogelijkheden Bagdad heeft.

Irak heeft groot probleem

Voor Irak is de situatie urgenter dan voor veel andere olieproducerende landen in de regio. Olie was in 2025 goed voor 53 procent van het reële bbp van het land, volgens de Wereldbank.

Daarmee is Irak extreem afhankelijk van een soepel draaiende olie-export. Maar het grootste deel van die olie moet normaal gesproken door de Straat van Hormuz.

In april exporteerde Irak nog slechts 10 miljoen vaten olie via Hormuz. Voor de oorlog lag dat op 93 miljoen vaten. Dat laat zien hoe hard de blokkade het land raakt.

Route via Turkije moet verlichting geven

De Iraakse regering probeert daarom de export via de Kurdistan-Turkey pipeline te versnellen. Die route loopt via Koerdistan naar de Turkse haven Ceyhan aan de Middellandse Zee.

Het doel is om de export via deze route meer dan te verdrievoudigen, van 220.000 vaten per dag naar 770.000 vaten per dag.

Dat kan Irak enige verlichting geven, maar het lost het probleem niet volledig op. De volumes blijven veel kleiner dan wat normaal via Hormuz werd verscheept.

Toch is de route strategisch belangrijk. Ze geeft Irak in ieder geval een alternatief dat niet afhankelijk is van de Perzische Golf.

VAE versnelt pijpleiding naar Fujairah

Ook Abu Dhabi schakelt een versnelling hoger. De Verenigde Arabische Emiraten werken aan de nieuwe West-East pipeline richting Fujairah, waarmee olie buiten de Straat van Hormuz om kan worden geëxporteerd.

De pijpleiding moet in 2027 operationeel worden en de exportcapaciteit van staatsoliebedrijf ADNOC verdubbelen.

De VAE staan er beter voor dan Irak, omdat het land al beschikt over exportinfrastructuur bij Fujairah. Zelfs als die faciliteiten tijdens de oorlog zijn beschadigd, hebben de Emiraten in theorie nog altijd meer mogelijkheden om olie buiten Hormuz om te verschepen.

Alternatieven zijn ook kwetsbaar

Het probleem is dat alternatieve routes niet zonder risico zijn. De Saudische East-West pipeline werd in april aangevallen door Iran. Ook Fujairah kreeg te maken met Iraanse droneaanvallen, waardoor laadoperaties bij de exportterminal werden verstoord.

Dat betekent dat de regio niet simpelweg één kwetsbare route kan vervangen door een volledig veilige andere route.

Volgens de IEA hebben de Saudische East-West pipeline en de VAE-route naar Fujairah samen naar schatting 3,5 tot 5,5 miljoen vaten per dag aan beschikbare capaciteit. Saudi-Arabië zelf stelde eerder dat de pijpleiding 7 miljoen vaten per dag pompt.

Maar dat blijft veel minder dan de ongeveer 20 miljoen vaten olie en olieproducten die vóór de oorlog dagelijks door Hormuz gingen.