Nederlandse economie groeit minder hard: oorlog en energieprijzen zorgen voor onzekerheid

De Nederlandse economie blijft de komende jaren groeien, maar duidelijk minder hard dan eerder werd verwacht. Tegelijkertijd zorgt de gespannen internationale situatie voor grote onzekerheid over inflatie, energieprijzen en economische stabiliteit. Dat blijkt uit het nieuwste Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau (CPB).

Volgens het CPB groeit de economie de komende jaren nog wel, vooral dankzij hogere uitgaven van huishoudens en toenemende overheidsbestedingen. Toch waarschuwt het planbureau dat geopolitieke spanningen en stijgende energieprijzen het economische beeld snel kunnen veranderen.

Economische groei vertraagt volgens CPB

Het CPB verwacht dat de Nederlandse economie in de komende jaren gematigder groeit. Na een economische groei van ongeveer 1,9 procent in 2025, daalt het tempo naar circa 1,4 procent in 2026 en 1,1 procent in 2027.

De groei wordt vooral gedragen door hogere consumptie van huishoudens en extra uitgaven van de overheid. Tegelijkertijd blijft de internationale situatie een belangrijke risicofactor. Vooral een mogelijk langdurig conflict in het Midden-Oosten kan de wereldeconomie raken.

Een langdurige oorlog in de regio kan leiden tot hogere olie- en gasprijzen. Daardoor kan de inflatie opnieuw oplopen en kan het vertrouwen van consumenten en bedrijven onder druk komen te staan.

Koopkracht stijgt in 2026, maar onzekerheid blijft

Voor huishoudens lijkt er op korte termijn wel positief nieuws te zijn. De koopkracht stijgt naar verwachting in 2026 met gemiddeld ongeveer 1,4 procent.

Dat komt doordat de lonen waarschijnlijk sneller stijgen dan de inflatie. De inflatie beweegt volgens de huidige ramingen richting de 2 procent. Daardoor houden veel huishoudens meer geld over om uit te geven.

Toch blijft ook hier onzekerheid bestaan. De recente stijging van energieprijzen is nog niet volledig verwerkt in de prognoses. Als de huidige marktverwachtingen voor olie- en gasprijzen aanhouden, kan dat de inflatie met ongeveer 0,6 procentpunt extra verhogen.

CPB-directeur Pieter Hasekamp benadrukt dat het nog te vroeg is om definitieve conclusies te trekken. Volgens hem is het wel verstandig rekening te houden met een mogelijk hogere inflatie dan nu wordt voorspeld.

Overheidsfinanciën verslechteren

Minder positief is het beeld van de Nederlandse overheidsfinanciën. De uitgaven stijgen de komende jaren verder, onder andere door hogere kosten voor defensie, sociale zekerheid en zorg.

Hoewel er miljarden extra naar defensie gaan, blijft sociale zekerheid de grootste uitgavenpost. Tegelijkertijd stijgen ook de belastingen, bijvoorbeeld door een geplande verhoging van de inkomstenbelasting.

Per saldo groeien de uitgaven sneller dan de inkomsten. Daardoor loopt het begrotingstekort volgens het CPB op van ongeveer 1,6 procent van het bruto binnenlands product in 2025 naar ongeveer 1,9 procent in 2027.

Op langere termijn ziet het planbureau nog grotere risico’s. Na 2030 blijven de uitgaven aan onder meer defensie, klimaat en zorg verder oplopen, terwijl de inkomsten minder snel meegroeien. Daardoor kan het begrotingstekort oplopen tot ongeveer 3,1 procent van het bbp in 2034.

Arbeidsmarkt blijft voorlopig sterk

Ondanks de economische onzekerheid blijft de Nederlandse arbeidsmarkt relatief sterk. De werkloosheid loopt volgens het CPB wel licht op, maar blijft historisch gezien laag.

Het aandeel werklozen stijgt naar verwachting van 3,9 procent van de beroepsbevolking in 2025 naar 4,1 procent in 2026 en 4,3 procent in 2027.

Ook het aantal mensen dat in armoede leeft blijft naar verwachting relatief laag. Volgens de raming daalt het percentage van ongeveer 3,0 procent in 2025 naar 2,5 procent in 2026 en blijft dat niveau daarna stabiel.

Tegelijkertijd benadrukt het CPB dat geopolitieke spanningen en economische schokken deze vooruitzichten snel kunnen veranderen.