Tokenisatie loopt vast op Nederlandse wet, waarschuwen AFM en DNB

Nederland dreigt achter het net te vissen bij tokenisatie, omdat de wet geen ruimte biedt voor aandelen en obligaties die alleen als token bestaan. Dat stellen de twee grote financiële toezichthouders. Buurlanden zijn al een stap verder.

Tokenisatie botst op oude wet

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) publiceerden eerder deze maand een gezamenlijk onderzoek naar tokenisatie. Daarbij bestaat een aandeel of obligatie als token op een blockchain, een gedeeld digitaal register.

Volgens de toezichthouders kent het Nederlandse recht geen effect dat alleen als token bestaat. Zo’n volledig digitaal effect heet native tokenisatie en is daardoor nu onmogelijk.

Het probleem zit in de Wet giraal effectenverkeer (Wge). Die wet regelt hoe beleggers effecten via banken bezitten, en gaat ervan uit dat een effect al bestaat voordat het in het systeem komt.

Bij een token werkt het andersom, want het effect ontstaat juist op de blockchain. Een overboeking op de blockchain telt daardoor juridisch niet als een echte overdracht.

Dubbele boekhouding remt digitale effecten

Blockchain is in Nederland niet verboden, maar bedrijven moeten wel een omweg nemen. Naast de digitale registratie houden ze ook nog een gewone administratie bij.

Die dubbele boekhouding kost veel van het voordeel dat tokenisatie moet opleveren. Ook is dan niet altijd duidelijk welk register juridisch de doorslag geeft.

Wie toch volledig digitaal wil werken, moet uitwijken naar het recht van een ander EU-land. Daar zit het echte risico: met de handel verhuizen ook kennis, systemen en investeringen.

De toezichthouders zijn daar duidelijk over. “Alleen met voldoende rechtszekerheid kan Nederland voorkomen dat het achterop raakt bij de snelgroeiende Europese markt voor digitale effecten”, schrijven ze.

Pijnlijk detail: in 2016 werd een aanpassing van de wet al overwogen. Die ging toen niet door, omdat het nut nog onduidelijk was.

Buitenland is al vertrokken

Duitsland heeft al een aparte wet voor elektronische effecten, ook op de blockchain. Frankrijk geeft zo’n digitaal register onder voorwaarden dezelfde waarde als een gewone inschrijving.

In de Verenigde Staten mogen platforms sinds 17 september getokeniseerde aandelen verhandelen zonder beursvergunning. Volgens dataplatform RWA.xyz is die markt dit jaar bijna vijf keer zo groot geworden, tot zo’n 3,4 miljard dollar.

Toch groeit daar ook de weerstand. Onder meer Microsoft, Alphabet en Goldman Sachs willen hun aandelen niet als token zien op een nieuw platform van cryptobeurs OKX en beursbedrijf Intercontinental Exchange.

Inmiddels maken al 16 bedrijven bezwaar, een recht dat de nieuwe Amerikaanse regels hen geven. Ze noemen geen reden, maar ze hebben geen grip op een token dat een ander van hun aandeel maakt.

AFM en DNB willen nu samen met de overheid en marktpartijen concrete voorbeelden uitwerken. Daaruit moet blijken of duidelijkere uitleg genoeg is, of dat de wet echt moet veranderen.